گزارشی آماری در خصوص افزایش ورودی زندانهای ایران طی سال های اخیر

تنظیم/ گیسو یاری

آسونیوز/ رئیس انجمن مددکاری اجتماعی می‌گوید به طور متوسط در هر ساعت 50 نفر وارد زندان‌های ایران می‌شوند.

حسن موسوی چلک، رئیس انجمن مددکاری اجتماعی، در گفت‌وگو با یکی ازخبرگزاریهای جکومتی، با ابراز نگرانی از افزایش شمار زندانیان و تبعات اجتماعی آن خواستار بهره‌گیری از مجازات‌‌های جایگزین شد.

به گفته او، قوه قضاییه می‌تواند بر اساس ماده 64 قانون مجازات اسلامی، به‌جای زندان، مجازات‌های دیگری برای محکومان در نظر بگیرد.

طبق ماده 64قانون مجازات اسلامی، «مجازات‌های جایگزین حبس عبارت از دوره مراقبت، خدمات عمومی رایگان، جزای نقدی، جزای نقدی روزانه و محرومیت از حقوق اجتماعی است که در صورت گذشت شاکی و وجود جهات تخفیف با ملاحظه نوع جرم و کیفیت ارتکاب آن ... تعیین و اجرا می‌شود.»

چندی پیش یک عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی با اشاره به افزایش «چهار و نیم درصدی» شمار زندانیان و میزان بازداشت‌های موقت در کشور در سال 96، علت این موضوع را نیز علاقه برخی قضات به زندان یا بازداشت موقتاعلام کرده بود.

اصغر جهانگیر، رئیس سازمان زندان‌ها، پیشتر گفته بود از سال 1364 تا 1395 خورشیدی رشدی 333 درصدی داشته است. بیشتر احکام زندان در کشور، مربوط به جرایم سیاسی، مواد مخدر است.

به اذعان حسن موسوی چلک رئیس انجمن مددکاری، بیشتر قضات به استفاده از مجازات زندان تمایل دارند و از این رو سیستم قضایی ایران باید بازنگری شود.

با وجود همه اهميتي كه موضوع زندان‌ها در آسيب‌هاي اجتماعي دارد و در عین حال علاقه مسئولین به زندانی کردن شهروندان، كمتر پيش مي‌آيد كه مسئولي در قوه قضاييه آمار دقيقي در اين زمينه منتشر كند؛ اصغر جهانگير عنوان کرد: البته سال‌هاست هر جا تريبون و خبرنگاري هست، درباره شلوغي زندان‌ها و لزوم كاهش جمعيت كيفري هشدار مي‌دهد. اما هشدارهاي مذكور همراه با آمار تازه‌تري بود؛ آماري كه شايد به‌دليل سخنراني در جمع دادستان‌ها و قضات اعلام می شود.

جهانگير، از شلوغي زندان‌ها می گوید و جزئيات افزايش جمعيت زندان‌هاي كشور را اينطور توضيح داد: «سال 58 با 37 ميليون جمعيت، 8557 نفر زنداني داشتيم. سال 1360 با 40 ميليون جمعيت، 34 هزار و 590 نفر در زندان‌ها بودند و سال 95 با 78 ميليون جمعيت، 223 هزار نفر در زندان‌ها بودند. اين موضوع نشان‌دهنده اين است كه اگر چه جمعيت كشور از سال 64 تا 95، "66" درصد افزايش يافته، اما آمار زندانيان 333 درصد رشد داشته است؛ يعني در طول اين سال‌ها جمعيت زندانيان با رشد 5 برابري مواجه بوده است.»

يك منبع مطلع در قوه قضاييه ظرفيت زندان‌هاي كشور را حدود 88 هزار نفر اعلام كرده است. آنطور كه قوه قضاييه و به‌طور رسمي اعلام كرده 240 هزار زنداني در كشور داريم. به اين ترتيب زندان‌هاي ايران تا نزديك 3 برابر بیشتر از ظرفیت خود، زندانی دارند. این مسئله نشان از آن است که در سال‌هاي گذشته افراد بيشتري زنداني شده‌اند. رئيس سازمان زندان‌ها، به اصطلاح مي‌گويد: نبايد زندان ساخت و به جايش بهتر است تعداد زنداني‌ها را كم كنيم؛ «ساخت زندان هنر نيست. زندان‌هاي ما گنجايش جمعيت كيفري را ندارند و بايد ورودي زندان‌ها را كم كرد. نا گفته نماند که این اظهارات با عملکرد حکام ایران دارای تناقض فاحش است. هرچند منابع غیر رسمی تعداد زندانیان در زندانهای ایران را بیشتر از آمارهای اعلام شده دولتی میدانند.

او بعد هم جايگاه ايران از نظر تعداد زنداني  و قیاس آنرا با دیگر کشورها را این گونه بیان کرد: جمعيت زندانيان در هر 100 هزار نفر در آسيا 174 و در جهان 168 نفر است، اما اين رقم در ايران 287 نفر به ازاي هر 100 هزار نفر است. در بين كشورهاي اسلامي هم ايران در رتبه دوم قرار دارد.

اين آمار را معاون رئيس قوه قضاييه با تفاوت متناقضی مطرح كرده و گفته است: «از نظر تعداد زنداني، هشتم جهان هستيم.» حتي اگر فرض را با عدد كمتر يعني همان رتبه 6 در آسيا و 41 در جهان بدانيم، باز هم چيزي تغيير نمي‌كند و همچنان بايد در اين‌باره نگران بود.

حال با توجه به عدد و ارقام ذکر شده میبآیست این پرسش را مطرح کرد،  چرا آمار جمعيت زندان‌ها از ابتداي انقلاب 5 برابر شده است؟ شاید يكي از مهم‌ترين مسائل در اين زمينه را قوانين ايران دانست كه جرم‌انگاري در آنها بالاست و براي كوچك‌ترين خطايي زندان پيش‌بيني كرده‌اند. بسياري از قضات همچنان زندان را بهترين تنبيه مي‌دانند و قوانين حداقلي موجود درباره مجازات جايگزين را به‌درستي اجرا نمي‌كنند.

علاوه بر اين، وضعيت دستگاه قضا به‌گونه‌اي است كه عده‌اي كه مي‌توانند وارد زندان نشوند هم وارد زندان‌ها مي‌شوند و آمار بالا مي‌رود.
نکته حائز اهمیت روند افزایشی ورود به زندانهای ایران، عدم استقلال دستگاه قضایی و همچنین عدم استقلال قضات بوده، همچنین اعمال نفوذ ارگانهای امنیتی در دستگاه قضایی را نیز باید به این مقوله افزود.



PM:08:20:22/01/2019




‌ ‌ 179 ‌‌بار دیده شده‌‌