به مناسبت 8 مارس روز جهانی زن

تنظیم/ گیسو یاری

روز جهانی زن بزرگداشتی ست که هر ساله در روز ۸ مارس برابر با ۱۷ اسفند برگزار می‌شود و نقطه کانونی در جنبش حقوق زنان است. بسته به مناطق مختلف، تمرکزِ جشن بر بزرگداشت و دفاع از حقوق زنان، قدردانی، عشق به زن و برگزاری جشنی برای دستاوردهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی زنان است.

روز جهانی زن در واقع به منزله اتحاد زنان دنیا در برابر حقوق خود و تساوی حقوق با مردان است. این تساوی حقوق شامل همه زمینه‌ها همچون موارد علمی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است.

این روز در ابتدا به‌عنوانِ یک رویدادِ سیاسیِ سوسیالیستی در میانِ احزاب سوسیالیستِ آمریکا، آلمان و اروپای شرقی آغاز شد، اما پسین‌ترها در فرهنگ بسیاری از کشورها آمیخته شد روز بین‌المللی زنان. در برخی از مناطق، رنگ و بوی سیاسی خود را از دست داده و تبدیل به مناسبتی برای مردان شده تا عشقِ خود را به زنان نشان دهند و آمیزه‌ای از روز مادر و روز ولنتاین شده‌است. با این حال در مناطقی دیگر، اصل سیاسی و زمینهٔ حقوق بشری که توسط سازمان ملل متحد تعیین شده، با قدرت اجرا می‌شود و آگاهیِ سیاسی و اجتماعیِ امیدوارکننده‌ای از مبارزاتِ زنان در سراسر جهان به ارمغان می‌آورد. سازمان ملل هم از سال ۱۹۷۷ این روز را به‌عنوانِ «روز حقوق زنان و صلح بین‌المللی»به‌رسمیت می‌شناسد.

گیاه حساس (یا حساسه یا درخت گل ابریشم)، نمادی از جشن روز زن در کشورهای ایتالیا و روسیه است. همچنین گل میموزا یکی از نمادهای این روز است

اولین مراسم، در سال ۱۹۰۹ به عنوان یک رویداد سیاسی سوسیالیستی برگزار شد. این مراسم حاصل آمیختگی فرهنگ چندین کشور و در درجه اول کشورهای اروپایی به ویژه بلوک شرق بود. این روز در سال 1917 در اتحاد جماهیر شوروی یک مناسبت ملی اعلام شد و به دیگر کشورهای همسایه نیز سرایت یافت. در حال حاضر در بسیاری از کشورهای شرقی این روز جشن گرفته می شود.

هشتم مارس، روز جهانی زن، برابر با هفدهم اسفند، فرصتی برای زنان و فعالان مدنی است تا مطالبات زنان را در سطحی وسیع‌تر اعلام کنند. پیش‌ از این، فعالان حقوق زنان، مطالبات زنان را با انجام تظاهرات به سطح خیابان‌ها می‌کشاندند اما با ظهور شبکه‌های اجتماعی، عرصه برای طرح حقوق بنیادین زنان، به‌گونه‌ای ساده‌تر و گسترده‌تر فراهم آمده است.

نهادهای غیردولتی زنان، در سراسر جهان، به منظور ایجاد گفتمانی هماهنگ و جدی در زمینه مطالبات زنان تلاش می‌کنند. نقش و جایگاه زنان در سطوح فردی، خانوادگی و فرهنگی، امنیت اجتماعی، تساوی حقوق زنان، خشونت و آزار جنسی، طلاق، حضانت، قیومیت، سقط جنین ... از جمله محورهای اساسی در راستای مطالبات زنان است.

تلاش‌های فعالان حقوق زنان در ایران، طی چهار دهه تاریخ جمهوری اسلامی ایران در جهت طرح مطالبات زنان ادامه دارد. جمعی از فعالان حقوق زنان در ایران، در آستانه روز جهانی زن، با انتشار فراخوانی از زنان و مردان ایران خواسته اند تا علیه نابرابری و به منظور دستیابی به شرایطی انسانی‌تر تجمع کنند.

در سالهای اخیر نسل متولد زنان دهه ۸۰ قرار دارند که پا به سنین جوانی و دانشگاه رفتن گذاشته اند. با گسترش تکنولوژی های ارتباطی، آنها در فضایی پرورش یافته اند که کمترین ارتباط را با تجربه زیسته گفتمان سرکوب دارند.این نسل از دختران هستند که اکنون روسری هایشان را به چوب گره زده اند و برای نخستین بار دست به اقدامی می زنند که بسیاری از فعالان زن نسل پیش حتی به فکرشان هم نمی رسید امکان چنین اقدامی وجود دارد.

اگر تاریخ ۸ مارس ۱۸۵۷ با اعتراض زنان کارگر کارگاه های پارچه بافی در نیویورک به روز نمادینی برای مبارزات زنان در سراسر جهان برای دستیابی به حقوق برابر تبدیل شد، در ایران این «جمعیت پیک سعادت نسوان» بود که حدود سال ۱۳۰۰ برای نخستین بار ۸ مارس را به عنوان روز جهانی زن به رسمیت شناخت و مراسمی را در رشت برگزار کرد. بنابراین سابقه بزرگداشت این روز برای آمریکا و اروپا ۱۵۵ سال و برای ایرانیان۹۰ سال است. فاصله ۶۵ ساله ایران با اولین ظهور جمعی مبارزات زنان تنها یک تفاوت کمّی نیست. کیفیت مبارزات و اعتراضات نیز متفاوت بوده است. یکی از مهمترین تفاوتها با ظهور انقلاب اسلامی رخ دارد که سیر حرکت قوانین به سمت رفع تبعیضهای حقوقی و اجتماعی را متوقف کرد و آنرا در جهت عکس پیش برد. بعد از انقلاب اسلامی نیز برای مدتها خصوصا بعد از سرکوبهای سال ۶۰، مراسم ۸ مارس ظهور بیرونی نداشت و تنها بعد از آغاز دوره اصلاحات بود که امکان برگزاری مراسم در فضای عمومی شهر مهیا شد. با آغاز دوره اصلاحات فعالان زن نیز به گسترش فعالیتهای خود اقدام کردند و در این مسیر با توجه بیشتر به ۸ مارس، امکان شناخت بیشتری را از این روز برای قشرهای خاصی فراهم کردند.

زنان هنوز در موارد زیادی در خانواده ، در اجتماع و یا در محیط کار مورد خشونت قرار می گیرند. قوانین زن ستیز در بسیاری از کشورها عمل می کنند. برای نیروی کار زنان در مقابل کار مساوی با مردان هنوز حتی در کشورهای صنعتی کمتر پرداخت می شود. در امد نسبی زنان در همه کشورها بسیار پایین تر از مردان است. آنان از امکانات آموزشی و بهداشتی به مراتب کمتری برخوردارند. سه چهارم بیسوادان در سطح جهان را زنان تشکیل می دهند. اکثر آوارگان و پناهندگان جنگی زنانند. تعیین پوشش معین برای زنان، قاچاق و خرید و فروش زنان، سوء استفاده جنسی از آنان و غیره و غیره از نمونه اجحافات آشکار علیه حقوق زنان هستند که امروزه به طور عادی و در همه جا اجرا می شوند. از تاریخ برگزاری اولین روز زن ۱۰۰ سال می گذرد، اما هنوز هم دلایل زیادی وجود دارد که به عنوان زن و یا مدافع حقوق زنان در این روز از خواست های اولیه آنان در سراسر جهان به پشتیبانی برخیزیم.

زنان اما در بیش از یک قرن گذشته اما دستاوردهایی کاملا چشم‌گیر داشته‌اند: آن‌ها بسیاری از حقوق خود را احقاق کرده‌اند و حالا در بسیاری از نقاط جهان، خودشان برای لباس پوشیدن‌شان، روابطشان، حضورشان در اجتماع و جایگاه حرفه‌ای‌شان تصمیم می‌گیرند.

برابری جنسیتی اما هنوز تا تحقق کامل در جهان راه درازی دارد: مطابق آمار هنوز زنان، حتی در کشورهای پیشرفته به شکلی قابل توجه کمتر از مردان است و جایگاه‌های شغلی، به ویژه در رده‌های بالا هنوز عمدتا در دست مردان است و شمار رهبران زن جهان هنوز به معنای دقیق کلمه، انگشت‌شمار است.

در ایران داستان برابری جنسیتی اما هنوز راه دور و درازی تا تحقق، حتی به اندازه معدل جهانی کنونی دارد: در کشوری که حتی قوانین درباره زنان تبعیض‌آمیز است، نیمی از جمعیت کشور نمی‌توانند، رهبر و رییس‌جمهور شود و حتی بدون اجازه ولی خود سفر کنند، درخواست طلاق بدهند یا حتی در شغل مورد علاقه خود مشغول به کار باشند و حتی نوع پوشش خود را انتخاب کنند...

جنبش زنان:

جنبش زنان چالشهای دیگری را در بطن خود به همراه دارد:

ـ فقر جنبش زنان در ورود به عرصه نظری و خلق و تولید مفاهیم.

ـ غیبت اکثر زنان ایرانی در جنبش تحول خواهی ناشی از فعالیت فعالان جنبش زنان.

ـ اولویت قرار دادن رفع تبعیض جنسیتی قانونی که اولویت اصلی زنان شهری و روستایی ما نمی تواند باشد وعدم ورود این خواست در فرهنگ و نظام ارزشی جامعه و لایه‌های اصلی آن.

ـ عدم ایفای نقش و تاثیر و کارکرد شبکه هاب اجتماعی مجازی در غیاب شبکه های اجتماعی حقیقی.

ـ خطر دور شدن و فاصله گرفتن بیشتر از واقعیت موجود جامعه ایران و جامعه زنان در راستای مهاجرت فعالان زن به خارج و تمرکز فعالیت در قالب شبکه های مجازی.

ـ عدم انتقاد جدی از خود و...

جنبش زنان ایران در شرایطی روز جهانی زن را پاس می دارند که از سویی فعالان آن در زندان ، یا مهاجرت و یا محدودیتهای داخلی قرار دارند. چالشهای بنیادینی نیز فراروی آنان قرار دارد و آنان را به تامل و اندیشیدن، همفکری، همیاری و همکاری فرا می خواند. اما این همان ویژگی ناب زنانه است که هر بار بر خاکستر خویش ققنوس وار بر می خیزد و روزی نو را آغاز می کند.



PM:02:33:06/03/2019




‌ ‌ 369 ‌‌بار دیده شده‌‌