سکوت قانون در برابر کودک همسری

تنظیم/ گیسو یاری

آسونیوز/ ازدواج کودکان به خصوص دختران زیر سن قانونی و زیر سن 13 همچنان انجام می شود و روز به روز به تعداد این آمار افزوده خواهد شد، بدون اینکه قانون دراین کار ممنوعیتی قرار دهد. لایحه افزایش سن 13سالگی به 16 سالگی در خصوص عدم ازدواج کودکان مجددا رای نیاورد و به بن بست خورد.

به اعتراف عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، 43 هزار ازدواج زیر سن 18 سالگی ثبت شده است که نشان از آن دارد که شاخص های انسانی و آموزش های همگانی با افت شدیدی همراه بوده است.

تعداد این سبک ازدواج ها روز به روز در ایران افزایش پیداکرده است. به طوری که مردهایی با چند برابر سن ازدواج با این دختران ازدواج میکنند.

طی ماه های اخیر تنها یک تصادف باعث شد دختر 9 ساله افغانی در مشهد، زن مردی 36 ساله نشود.این دختر پدر و مادر نداشت و اقوام او این ازدواج را ترتیب داده بودند.فردی خبر را تلفنی به اطلاع اورژانس اجتماعی میرساند. به این ترتیب ازدواج را به هم میزنند وعروس کوچک را به بهزیستی تحویل میدهند.

نمونه دیگر دختر 11 ساله‌ ایلامی کهبه خاطر بدهی پدرش به عقد طلبکار 44 ساله در آمده بود، که کمک کنشگران و فعالان مدنی مانع این کار شده و وی را به بهزیستی تحویل دادند. خواهر 13ساله او هم با اذن پدر به عقد دایم یکی از اعضای طایفه در آمده بود. سرنوشت دو دختر در دستیک ولی معتاد قرار داشت. کوچکترین فرزند داماد همدو سال از عروس بزرگتر بود. داماد و پدر دختربازداشت شدند. نمونه هایی از این قبیل ازدواج ها بی شمارند که آمار ثبت ازدواج زیر 13 سال را به 43 هزار مورد در سال رسانده اند.

آمارهای ثبت‌احوال ایران در سال 1395 نشان می‌دهند که خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، خوزستان، زنجان و خراسان شمالی در صدر استان‌هایی قرار دارند که کودکان 10 تا 14 ساله در آنها ازدواج می‌کنند.میانگین سالانه کودک همسری در خراسان رضوی 6 هزار مورد، آذربایجان شرقی 4هزار مورد و خوزستان 2هزار و 500مورد عنوان می‌شود.

در سال 96، استان زنجان با بیش از 36هزار ازدواج زیر 14 سال جایگاه اول کودک همسری را داشته است. در مناطق مرزی مثل سیستان و بلوچستان ازدواج‌های کودکان بسیار رایج است.مدیرکل ثبت احوال خراسان شمالی به تازگی از ازدواج 1054دختر 10 تا 14ساله در این استان در سال گذشته خبر داده است.

از دلایلی که میتوان به تن دادن خانواده ها برای ازدواج کودکانشان به آن اشاره کرد:« فقر، کم سوادی، مشروعیت مذهبی، خانواده های نامنسجم و متلاشی، ضعف قانون و باورهای نامنسجم بوده است.»

درحالی که سن قانونی برای همه امور اجتماعی از قبیل اخذ گواهینامه رانندگی، افتتاح حساب بانکی، معامله، رای دادن و ... 18 سالگی است چطور این سن برای ازدواج نمیتواند در نظر گرفته نشود؟

کودک همسری معمولا نزد گروه‌های ساکن حاشیه‌ شهرهای بزرگ، مرزنشین‌ها و دهک‌های پایین اجتماعی و فقیر به چشم می‌خورد. برخی خانواده‌ها تنها برای پول، کم کردن یک سر عائله و تامین هزینه زندگی، دختران 9 تا 10 ساله را به ازدواج افرادی با سن بالا در می‌آورند.

فقردر میان پسران و دختران دو عملکرد کاملا مجزا و عکس هم را دارد. فقرپسران باعث می‌شود آنها در سنین بالاتر ازدواج کند اما عملکرد فقر نزد دختران معکوس است. آنها در سنین پایین اغلب ناخواسته و با اراده والدین به زندگی زناشویی وارد می‌شوند تا هم "یک نانخور کمتر شود" و هم شاید که دخترفرصتی برای ارتقای موقعیت اقتصادی یا اجتماعی بیابد. به این ترتیب و بااین امید، دختران در سنین پایین به عقد مردانی به مراتب بزرگتر از خود در می‌آیند.

"هادی شریعتی"، عضو هیات مدیره انجمن حمایت از حقوق کودکان می‌گوید: "بازماندگی از تحصیل، تهدید سلامت جسمی و جنسی برای دختران، ورود به بازار کار سیاه برای پسران، خطرات زایمان در سن پایین و سقط جنین از پیامدهای ازدواج کودکان هستند."

کودک همسری اسیب های جدی وقابل تامل تری نیز داد ازجمله:" زنانه شدن فقر، گسترش خشونت، خیانت، طلاق، افسردگی، ترک تحصیل، انزوای اجتماعی و فرار از خانه، پیامدهای مستقیم کودک همسری هستند. جدایی ناگهانی از دنیای معصومانه کودکی، مشکلات زایمان زودهنگام، ناتوانی در اداره زندگی و نگهداری فرزند و پیامدهای روانی و جسمی."

تابستان سال1397 مرکز پژوهش‌های مجلس با استناد به آمارهای ثبت احوال گزارش داد که بیشتر دختران نابالغ، به همسری مردانی درآمده‌اند که دستکم 10 سال از آنها بزرگتر بوده‌اند. این گزارش اذعان کرده بود که در سال 1395، سه دختر 10 تا 14 ساله به عقد مردانی 70 ساله در آمده‌اند و138مورد ازدواج‌‌هابا فاصله سنی 25 تا 29 سال138 صورت گرفته است. مرکز پژوهش‌ها این فاصله‌های سنی را غیرطبیعی، و آسیب‌زا توصیف کرده بود.

گزارش یاد شده، طلاق، محرومیت از تحصیل، مرگ و میر ناشی از بارداری، عدم رضایت جنسی، خشونت خانگی، عدم رعایت حقوق کودکی، ناتوانی در امور زندگی، فقدان بلوغ فکری و اجتماعی این گونه ازدواج‌ها از آسیب‌های کودک همسری بر شمرده،اماتصریح کرده است که وضعیت آن گونه بحرانی و حاد نیست که نیازی به تغییر کامل احکام شرعی و قانونی وجود داشته باشد.

طبق ماده 1041 قانون مدنی، نکاح دختر قبل از رسیدن به سن13 سال و پسر قبل از رسیدن به 15 سال به شرط اجازه پدر و رعایت مصلحت و تشخیص داده امکان پذیر است.کمیسیون قضایی مجلس با اصلاح قانون فعلی و لایحه‌ای که فراکسیون زنان به مجلس برد، موافقت نکرد. در طرح "کودک همسری" سن ازدواج برای پسران18، و برای دختران 16 سال تعیین شده است.

طرح "کودک همسری" که از سال 1395 در دست مطالعه بود و فعالان حقوق کودک و فراکسیون نمایندگان زن آن را به مجلس بردند، در زمستان 1397 به دلیل "جامع و کامل نبودن" از سوی کمیسیون قضایی با ده عضو مرد رد شد.حسن نوروزی، سخنگویکمیسیون اعلام کرد که سن بلوغ جوانان در ایران کاهش یافته و تصویب این طرح باعث "افزایش فساد اخلاقی" می‌شود. او حتی خواستار تشویق و تسهیل ازدواج‌ در سنین پایین شد.

آمارهای جهانی نشان می‌دهند که ۷۵۰میلیون دختربچه، متحمل ازدواج زودهنگام شده‌اند. نیجریه، آفریقای مرکزی و چاد در صدر کشورهایی قرار دارند که بیشترین آمار در این زمینه را دارند. در این کشورها نیز عامل اصلی امر فقر اقتصادی است.

گزارش دفتر مطالعات فرهنگی مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌داددر فاصله سال‌های 1391 تا 1395 بین4/9 تا 5/6 درصد ازدواج‌های دختران، در گروه سنی 10 تا 14 سال بوده و کانون این قبیل ازدواج‌ها، مناطق روستایی، عشایری و حاشیه شهرهاست.

کودکان بیوه خصوصآ زمانی که دختری با مردی بسیار بزرگتر از خودش ازدواج کرده است، آسیب های روحی و روانی بسیاری را برای کودک بیوه به همراه دارد. به خصوص داغ اجتماعی و لکه ننگی که طلاق برای فرد به دنبال دارد و موقعیتی که زنان در این اجتماع دارند؛ ازدواج های از هم پاشیده شده بسیاری از دختران کم سن و سال را وادار به تنهایی زندگی کردن و بزرگ کردن فرزندانشان بدون هیچ حامی و پشتوانه ای میکند.

آیا بیوه شدن این دختران کم سن و سال در "افزایش فساد اخلاقی" بی تاثیر است؟

از پیامدهای این ازدواج ها و بیوه شدن این دختران کم سال میتوان به: «گسترش معضل کودکان بدسرپرست و بی سرپرست، تولید چرخه فقر و فحشا، آسیب های اجتماعی و روانی در سطح فردی و اجتماعی اشاره کرد.»

ازدیدگاه جامعه شناسی ازدواج یک قرارداد اجتماعی و ضامن بقای نسل انسان است و آرامش و امنیت در یک جامعه، نتیجه ازدواج سالم ومحیط آرام بخش است که ازدواج زود هنگام عکس این ماجراست. ازدواج زود هنگام تجاوز به حقوق انسانی به ویژه دختران بوده و در اکثر توافق نامه های بین المللی مورد توجه قرار گرفته است.تاثیرات منفی ازدواج زود هنگام فقط محدود به زنان و فرزندان آنان نیست بلکه بر روی نهاد خانواده و جامعه نیز اثر میگذارد.

ازدواج زود هنگام منجر به کاهش کیفیت زندگی زنان، کمرنگ شدن نقش زنان در جامعه، ورود زنان به چرخه فقر، مانع ازارتقای شغلی و تحصیلی ودر نتیجه کاهش رشد اقتصادی و توسعه در جامعه می شود.

مهمترین راهکاری که برای کاهش و توقف این معضل اجتماعی وجود دارد: تغییر و تعیین سن قانونی ازدواج، غیر قانونی کردن و جرم انگاری ازدواج کودکان، بسترسازی فرهنگی و اجتماعی، بهبود شرایط اقتصادی و ایجاد شغل، تغییر و بهبود سیاست های برابری جنسیتی برای تضمین حمایت از این کودکان قربانی، ضمانت وجود سیاست های اجرایی مناسب برای جلوگیری از ازدواج کودکان و ازدواج های اجباری می باشد.

منبع/ دویچه وله فارسی



AM:09:12:25/04/2019




‌ ‌ 200 ‌‌بار دیده شده‌‌


پربیننده ترین ها ‌