دانش و شناخت محیط زیست

تنظیم: ژیلا دانشور

جوامع انسانی، طبیعت و هر چیزی کە با فکر و دست انسان ساختە شدە باشد و بطور کلی مجموعەی حیات را محیط زیست می نامند.

تعریف محیط زیست ترکیبی از دانش ها و شامل مجموعە ای از عوامل محیطی و زیستی کە بە انسان ها و سایر موجودات زندە برمی گردد مربوط است. محیط زیست، بر تحلیل، سلامتی، وضعیت روانی و جسمی، توسعە و پێشرفت یک جامعە تاثیر فراوان دارد .

محیط زیست " environment"به همه ی محیط هایی که در آنها زندگی جریان داشته باشد "محیط زیست” می گویند، از جمله: استخر آب، شهر، اقیانوس، کویر و حتی یک سازمان و شرکت.

سطح کرهٔ زمین به‌طور کلی به ۴ بخش تقسیم می‌شود که شامل ، سنگ‌کره (لیتوسفر)، آب‌کره (هیدروسفر)، هواکره (اتمسفر) و بیوسفر است . بعضی از دانشمندان یخ‌کره را نیز جزء این تقسیم‌بندی می‌دانند, هر کدام از این بخش‌ها شامل اکوسیستمهایی گوناگون هستند که به‌طور کلی محیط زیست را تشکیل می‌دهند.

عوامل مؤثر در ایجاد محیط زیست شامل:

تنوع آب و هوایی و تنوع شرایط اقلیمی، نوع خاک، اختلاف ارتفاع و نا همواری‌ها.

انواع محیط زیست شامل:

١- محيط زيست طبيعي: اين بخش از محيط زيست شامل قسمتي از فضاي کره زمين است که به دست بشر ساخته نشده است محيط زيست طبيعي به دو بخش تقسيم مي شود :

الف )طبيعت بي جان: مانند آب ،هوا،خاک و ...

ب )طبيعت جاندار: مانند گياهان ،حيات وحش و...

٢- محيط زيست مصنوعي: عبارت است از بخشي از محيط زيست که به دست بشر ساخته شده است.بطور کلي شهرهای ما با تمام محتوايشان محيط زيست مصنوعي ما را تشکيل مي دهند. خانه ها، خيابانها ، مدارس ، فرودگاه ها ، کارخانه ها و ... همگي از اجزاي محيط زيست مصنوعي مي باشند.

عواملي نظير آلودگي هوا و آب و زبالهاي کنار خيابانها و ... نيز جزء اين بخش از محيط زيست محسوب مي شوند چون حاصل فعاليت هاي انسان می باشند.

٣- محيط زيست اجتماعی:

همه انسانهاي اطراف ما اعم از خانواده، همسايه، هم کار و ... محيط زيست اجتماعي ما را تشکيل ميدهند. اين بخش از محيط زيست داراي اهميت زيادي است زيرا زندگي انسان يک موجود اجتماعي است که در سايه ارتباط با ديگران مفهوم پيدا ميکند.

سه عامل مهم در طبیعت که می تواند آثارمخربی روی محیط زیست داشتە باشد :

1- آلودگی هوا

2-آلودگی آب

3-آلودگی خاک

آلودگی هوا:

امروزه آلودگي هوا يكي از پيچيده ترين معضلات جوامع بشري كه آثار زیان بار آن بر ديگر موجودات زنده نيز تاثيرات منفي بسياري بر جاي گذارده و به عنوان يك مشكل بزرگ محسوب مي گردد.

بطور كلي منابع آلوده كنندة هوا عبارتند از:

منابع طبيعي و منابع غيرطبيعي يا مصنوعي، عناصر طبيعي در دراز مدت مانند طوفانها– گرد و غبار صحراها– دود و خاكسترهاي آتش سوزي هاي جنگلي، املاح موجود در جو، فعاليتهاي آشتفشاني، شهاب هاي آسماني و منابع گياهي و حيواني ، بعضي عقيده دارند كه در كوتاه مدت، اينگونه منابع در اثر بر هم زدن تعادل ظاهري در محيط زيست، موجب آلودگي مي شوند.

مواد آلوده کننده منابع مصنوعی به صورت جامد، مایع و گاز در هوا پراکنده می شود که مهمترین عوامل آلوده کننده آنها عبارتند از :

 

وسايل نقليه، صنايع، منابع تجاري و خانگي، منواکسیدکربن، اکسیدهای گوگرد(انیدرید سولفورو)، اکسیدهای ازت، اکسید کننده های فتوشیمیایی،  هیدروکربورها، ذرات معلق در هوا و مواد رادیواکتیو.
مطالعات و اندازه گيری هاي انجام يافته بر روي غلظت آلاينده ها در نقاط مختلف شهرهاي پرترافيك نشان داده است كه در خيلي از موارد هوايي كه تنفس مي كنيم از نقطه نظر مونواكسيد كربن و هيدروكربوهاي نسوخته به مراتب از حد مجاز آلوده تر است .

 

آلودگی آب:

  • آلودگی با مواد آلی
  • آلودگی با مواد شیمیایی
  • آلودگی در اثر فعالیت های صنعتی

آلودگی خاک:

یکی از نگرانی های امروز انسان ها آلودگی خاک است. این آلودگی با انواع آلاینده ها خصوصا فلزات سنگین رخ می دهد که از جمله چالش های مهم توسعه کشاورزی به حساب می آید.

آلودگی خاک به علت تولید بیش از حد زباله ها، بازیافت ناقص آن ها و پساب های صنعتی و فاضلاب های شهری رو به افزایش است.

آلودگی خاک در ابتدا سبب نابودی پوشش های جنگلی و سپس آلودگی منابع آبی می شود.

آلودگي خاك حاصل تجمع سالانه ميليونها زباله، قوطي هاي كنسرو، آهن اسقاطي، كاغذ، شيشه، پلاستيك و… در محيط زيست است. چون اغلب اين مواد توسط باكتريها تجزيه ناپذيرند ياسرعت تجزيه ي آنها بسيار كم است ، آثار آنها همچنان در خاك باقي مي ماند و آلودگي خاك را سبب مي شود.

در حال حاضر، روش هایی براي تهييه بيوگاز (گازي است كه براثر انجام فرآيند هاي زيست شيميايي باكتريها بر روي زباله ها بوجود مي آيد و درصد زيادي آن را گاز متان تشكيل مي دهد.) از زباله، بازيافت آهن از آهن اسقاطي، بازيافت كاغذ از زباله هاي كاغذي و… در حال تحقيق و اجراست كه تاحدي از شدت اين آلودگي مي كاهد. عامل مهم ديگر در آلودگي خاك، اضافي كودهاي شيميايي، مواد حشره كش، قارچ كش و علف كش است كه برروي گياهان يا زمين مي پاشند. اغلب، اين مواد تركيب هاي سمي و كلر دارند كه خود به خود تجزيه نمي شوند
.

عوام مهم آلودگی خاک عبارتند از:

  • معادن فعال(آلودگی صنعتی)
  • سوخت های فسیلی(آلودگی نفتی)
  • کد ها و سموم کشاورزی
  • زباله ها

حفاظت ازجنگلات ومنابع طبیعی:

جنگل چیست؟

جنگل به مجموعه درختانی گفتە می شود کە قطعه‌ای از زمین رااشغال کرده .

سه بعد عمده صفات مشخصه جنگل عبارتند از:

زیست شناسی:

از نظرزیست شناسی جنگل مانند یک اجتماع نباتی است که تحت عوامل محیط قرار دارد.

اقتصادی:

چوب که از محصولات اصلیجنگل است، وقتی درخت قطع شود، بهره و سرمایه یکدفعه بدست‌می‌آید.

قضایی:

چون جنگل خود تشکیلیافته و بدون دخالت بشر تولید مثل کرده و به زندگی خود ادامه می‌دهد، مالکیت خصوصیدر آن مصداق پیدا نمی‌کند و جزء ثروت عمومی هر کشوری به شمار می‌رود.

تعیین مکان مشخص برای زبالە:

انباشته شدن زباله ها به هرطرف سبب شدە تا شاهد یک محیط آلوده ودرعین حال بی نظم باشیم ، این معضل محیطی می تواند با معیین نمودن مکان ها ی مشخص برای تخلیه زباله وجمع آوری زباله ها توسط اداره شهرداری در نقاط دور تر دفن ویا حریق گردند که اینعمل می تواند یک روش دیگر برای جلوگیری ازآلوده گی محیط زیست به حساب آید.

نصب پوستر های تبلیغاتی:

نصب پوستر های تبلیغاتی ازطرف ادارەی محیط زیست در مکان ها ی عمومی مانند مدرسەها، بیمارستان ها، کلینیک ها وپارکها نیز برای روشنی ذهن مردم در رابطه با حفاظت محیط زیست حفاظت ازدرختان ومحل های تفریحی درراه جلوگیری ازآلوده گی ما را کمک می نماید تا توسط همین تبلیغات سطح آگاهی اقشار مختلف جامعه را بالا ببریم.

با آموزش و آگاە گری می توان محیطی کە زندگی همەی جانداران بە آن بستگی دارد و اساس حیات است از نابودی آن جلوگیری کرد.

منبع: ١) hindukosh.com/dr/آلودگی-محیط-زیست-و-عوامل-آن/



PM:02:27:15/10/2019




‌ ‌ 232 ‌‌بار دیده شده‌‌