به مناسبت 28 می روز جهانی بهداشت قاعدگی

گیسو یاری
روز جهانی بهداشت قاعدگی (به انگلیسی:
Menstrual Hygiene Day) روزی است که با هدف آموزش زنان در زمینه ی "بهداشت قاعدگی" ودرک چرخه ی قاعدگی در 28 می (8 خرداد) توسط سازمان مردم نهاد "Wash united" مستقر در برلین آلمان تعیین شده است.

علت انتخاب 28 می هر سال برای نامگذاری چنین روزی این است که چون ماه مه پنجمین ماه هر سال است و بسیاری از زنان به طور متوسط پنج روز در هر ماه دچار خونریزی می شوند و چرخه ی قاعدگی زنان معمولن 28 روز است، 28 ماه مه به عنوان نمادی برای توجه به "بهداشت قاعدگی" انتخاب شده است.

هرسال در 28 ماه می برای افزایش آگاهی در زمینه ی اهمیت مدیریت بهداشت قاعدگی و از بین رفتن تابوها علیه زنان و دختران نوجوان در بسیاری از کشورهای جهان جشن گرفته می‌شود؛ موضوعی که مورد حمایت بیش از 270 شرکت جهانی است.

زنجیره ی ارزش مربوط به مدیریت بهداشت قاعدگی شامل چهار جنبه است: آگاهی، دسترسی، استفاده و مدیریت زباله است.

بهداشت چرخه ی قاعدگی چیست؟

خون قاعدگی و رنگ و حجم آن گویای بسیاری از مسایل درباره ی سلامت زنان است. آگاهی در زمینه ی قاعدگی می‌تواند ضامن سلامتی زنان در زندگی زناشویی و حتی بارور زنان باشد. سکوت در این مورد و دسترسی محدود به اطلاعاتی در این مورد میلیون‌ها زن و دختر را با مشکلات زیادی در این مورد مواجه کرده است. براساس مطالعات یونیسف یک نفر از 3 دختری که در جنوب آسیا پریود می‌شوند قبل از قرار گرفتن در این شرایط چیزی درباره آن نمی‌دانند.

در حالی که همین ناآگاهی و در نتیجه امکانات بهداشتی ناکافی ممکن است در خانم‌ها باعث بروز حساسیت و عفونت شود. خطر ابتلا به عفونت از جمله عفونت‌های منتقله از راه جنسی در طی قاعدگی بیشتر از حد نرمال است زیرا خون خارج از بدن مسیری را برای باکتری‌ها به منظور بازگشت به رحم فراهم می‌کند. همین موضوع اهمیت رعایت بهداشت در این دوران را نشان می
دهد.

قاعدگی از مهم‌ترین مراحلرشد و به بلوغ رسیدن در دختران است اما فرهنگ بعضی از کشورهای آسیایی اجازه نمی‌دهد که زن‌ها درباره ی این موضوع صحبت کنند. برای همین، آگاهی تعداد زیادی از زنان درباره ی این موضوع طبیعی خیلی کم است.

قرار گرفتن بدن زن در چرخه ی قاعدگی به این معناست که شما یک زن سالم هستید، پس برای وقوع عادت ماهانه باید خیلی خوشحال باشید از اینکه شما یک زن صحیح و سالم هستید.اما موضوعی که بیش از قاعدگی، زن‌ها را مورد چالش قرار می‌دهد، در واقع سندروم پیش از قاعدگی یا"
PMS" است؛ سندرومی که مجموعه‌ای از علایم جسمی، روانی و احساسات مرتبط با چرخه قاعدگی در زنان است.

این سندروم، برخی زنان را پرخاشگر، برخی را افسرده و برخی دیگر را مضطرب می‌کند. سندروم پیش از قاعدگی در زنان، متفاوت است. با این‌حال الگوی علایم برای هر زن به ‌طور فردی قابل پیش‌بینی است. این نشانه‌ها در طول
10 روز قبل از قاعدگی اتفاق می‌افتد و مدت کوتاهی قبل یا مدت کوتاهی بعد از شروع جریان قاعدگی ناپدید می شود.

استفاده از نواربهداشتی و تامپون برای زنان در دوران پریود (عادت ماهانه) اصلی‌ترین نیاز آنها است. اما تهیه نوار بهداشتی و تامپون برای بسیاری از زنان و دختران در سراسر جهان دشوار و گاهی غیرممکن است. به همین دلیل گروه‌های غیردولتی و خیریه بسیاری شروع به فعالیت در این زمینه کردند.

تقریبن 200 علامت متفاوت مرتبط با سندروم پیش از قاعدگی وجود دارد که سه نشانه ی مهم آن کج‌ خلقی،‌ تنش و اضطراب است. سردرد، خستگی، نوسانات خلقی، افزایش حساسیت عاطفی، بی‌ قراری و مشکل در خواب از دیگر نشانه‌هایی هستند که زنان در این دوران از آن شکایت دارند.

اما آنچه زن‌ها و اطرافیانشان باید بدانند این است که این نشانه‌ها و تغییرات در خلق و خو کاملا مقطعی است و خیلی زود تمام می‌شود. فقط کافی است که زن‌ها با آگاهی نسبت به بدن خودشان، سندروم پیش از قاعدگی را پشت سر بگذارند
.

در نهایت اینکه چرخه قاعدگی در واقع شامل تغییرات فیزیولوژیکی است که در زنان بارور برای تولید مثل رخ می‌دهد و هر ماه یک تخمک، بالغ شده و آماده تشکیل جنین می‌شود. در این مدت به تدریج بافت رحم نیز آماده نگهداری جنین می‌شود اما در صورتی که لقاح صورت نگیرد، تخمک دفع شده و بافت پوششی رحم ریزش می‌کند که همان خونریزی ماهانه است.

خانم ها باید بدانند که این اتفاق به صورت طبیعی در بین تمام پستانداران ماده رخ می دهد و هیچ اتفاق عجیب و شرم آوری نیست.

درباره ی این مقطع چند روزه از زندگی زنانه، شخص پریود با کسی حرفی نمی‌زند چون از دید جامعه ایران زشت و حتی رکیک است. پریودی جزو زندگی و از طبیعت یک زن است، اما همیشه برای زنان و دختران در ایران تابو بوده است این نوشتار نگاهی به این تابو و ممنوعیت دارد.

در این موضوع جدال بین شرم و آگاهی وجود دارد. به عنوان مثال یک روز در محل کارتان هستید و دل‌ درد امانتان را می‌برد. مجبورید ظاهر را حفظ کنید و اجازه ندهید عمق این درد را کسی حس کند. سراغ همکاران خانم می‌روید و در گوشی دنبال "ژلوفن" یا هر چیزی شبیه آن می‌گردید.

15 دقیقه‌ای منتظر می‌مانید تا قرص، درد را تسکین دهد. دوباره پشت میز می‌نشینید و به کارتان ادامه می‌دهید، بدون اینکه اجازه دهید این درد عمیق که در جانتان می‌پیچد خللی در زندگی روزانه‌ تان ایجاد کند.

در ایران برای خرید نوار بهداشتی زنان و دختران در بیشتر مواقع مجبورند به فروشنده خانم مراجعه کنند، نباید برای حمل نوار بهداشتی از نایلون استفاده کنند، باید حتما آن را داخل روزنامه پیچیده و بعد داخل نایلون بگذارند، مبادا کسی آن را ببیند؛ چون زشت است و شخص، بی حیا نامیده می شود.

حتی بعضی از زنان متاهل که در خانواده‌های سنتی زندگی می‌کنند، به نحوی تربیت می‌شوند که دوران پریودی خود را از همسر خود پنهان می‌کنند؛ چون از دیدگاه سنت، حجب و حیا زشت و به دور از ادب و نزاکت است که مرد بداند زنش پریود است
.

پریودی جزو زندگی و از طبیعت یک زن است، اما همیشه برای زنان و دختران در ایران تابو بوده است.

در لغت‌نامه دهخدا آمده: "تابو یا پرهیزه آن دسته از رفتارها، گفتارها یا امور اجتماعی است که بر طبق رسم و آیین یا مذهب، ممنوع و نکوهش ‌پذیر است. برای نمونه نام بردن از اندام تناسلی در محافل رسمی در بسیاری از اقوام جهان یک تابو است.

با تلاش فعالان حقوق زنان و مسئولان بهداشتی برای مقابله با تابو شمردن قاعدگی زنان و برخورد با آن به عنوان یک وضعیت شرم ‌آور که باید پنهان نگه داشته شود، وضعیت بهتر شده است.

در جوامع شرقی به خصوص ایران که نقش سنت ها و مذهب پررنگ تر است، شرم زنان در خصوص قاعدگی ملموس تر است. مذهب زنان را به شرم و خجالت در این خصوص واداشته است.

از دید مذهب زنانی که وارد دوران پریودی می‌شوند نباید نماز بخوانند و رابطه ی جنسی داشته باشند. در این باره در آیه زیر به صورت واضح اشاره شده است:


«یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْمَحِیضِ قُلْ هُوَ أَذىً فَاعْتَزِلُوا النِّساءَ فِی الْمَحِیضِ وَ لا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى یَطْهُرْنَ…» یعنی «و از تو درباره خون حیض سوال می‌کنند، بگو چیز زیان‌بار و آلوده‌اى است و لذا در حالت قاعدگى از زنان کناره‌گیرى نمایید و با آنها نزدیکى ننمایید و به آنها نزدیک نشوید تا پاک شوند.

در صورتی که زنان در دوران پریودی از لحاظ روحی و حتی در بیشتر مواقع از لحاظ جسمی نیاز به کسی دارند که در کنارشان باشد و آنها را درک کند.

راهی که مانده شکستن سنت‌ها و دفاع از حق طبیعی زنان است. پریودی می‌تواند مانند سرماخوردگی یک بیماری جزیی انگاشته شود. دلیلی برای پنهان کردن عادتی طبیعی و ماهانه نیست، بلکه باید در این دوران شریک زندگی برای زنان متاهل و همچنین پدر، مادر و سایر اعضای خانواده برای دختران بستری به دور از ترس و استرس را فراهم کنند، چون در این دوران بیشتر زنان نیاز به توجه بیشتری دارند.

برگزارکنندگان روز جهانی بهداشت قاعدگی می‌گویند: "سکوت را بشکنید، آگاهی را درباره ی بهداشت قاعدگی افزایش دهید و با هنجارهای غلطی که در جامعه درباره ی دوران قاعدگی جاافتاده است، مقابله کنید."

روز جهاني بهداشت قاعدگی فرصتي مناسب را برای تبلیغ اطلاعات و آگاهي بخشي در رسانه ها، از جمله رسانه های اجتماعی ایجاد می کند چرا كه کمپین های اطلاع رسانی عمومی می توانند به درگیر شدن در تصمیم گیری وگفتگوهای سیاسی واجتماعي کمک کنند.

همچنان برخوردهای تحقیرآمیز و همراه با تبعیض برای زنان و دختران ایرانی ادامه دارد. می‌شود مجموعه این رفتارها را جزو موارد نقض حقوق بشر دانست و آن را در کنار سایر ستم‌هایی که به زنان در جغرافیای حقوقی ایران وارد می‌شود به حساب آورد. امید و تلاش فعالان حقوق زنان این است که نگاه انسانی به زنان بشود و برخورد طبیعی و بدون تحقیر در حق آنها شود.

این روز فرصتی است برای حمایت از ادغام مدیریت بهداشت قاعدگی (MHM) به سیاست ها و برنامه های جهانی، ملی و محلی. از جنبه ی قانونی این مسئله باید در سطح دنیا به رسمیت شناخته شود، زنان باید مدتی را به عنوان مرخصی در این مدت استراحت کنند، به لحاظ فرهنگی از بین بردن تابوها و آموزش مردان برای اینکه زنان در این مدت از لحاظ روحی و عاطفی نیاز دارند که از سوی مرد خود، پدر، برادر یا همسر خود درک شوند و در کنار آنان باشند.

از لحاظ مادی به بهداشت زنان در دوران قاعدگی رسیدگی شود و با تهیه ی امکانات مورد نیاز، مانع از ابتلای آنان به بیماری های مربوط به عدم رعایت بهداشت قاعدگی شوند.


PM:10:38:27/05/2020




‌ ‌ 265 ‌‌بار دیده شده‌‌