ماە اکتبر، نمایش پردە آخر برجام

شیرکو عبداللهی

پنج سال از توافق هستەای موسوم بە (برجام) می گذرد، توافقی کە همە فکر می کردند می تواند پایان دهندەی بیش از یک دهە مذاکرات قدرت های جهانی با رژیم ایران باشد. یک دهە پر از تنش و درگیری سیاسی، تهدید بە حملە نظامی و حتی قمار بر سر انتخابات ریاست جمهوری طرفین مذاکرە کنندە، اما این خود آغازگرتنش دیگر در سطح جهانی شد.

ایران کە دیگر نمی توانست زیر فشار تحریم های وضع شدە بە خاطر نگرانی از برنامەی هستەایش دوام بیاورد، مجبور بە مذاکرە شد، در این میان حسن روحانی سکان این کشتی شکست خوردە را بە دست گرفت.

روحانی با نماد کلید برای حل مشکلات آمد اما مثل همەی افراد قبل از خود باید اول اجازەی شخص خود خامنەای را می گرفت تا بتواند این مذاکرات را بە سر انجام برساند، کە آن نیز با نرمش قهرمانانەی خامنەای و تشبیە خود با یکی از امامان شیعە راە را برای روحانی هموار کرد.

مذاکرات هستەای ادامە یافت، قدرت های جهانی از انتخاب روحانی راضی و باراک اوباما رییس جمهور وقت ایالات متحدە امریکا کە آخرین دورەی خود را در کاخ سفید می گذراند بە فکر استفادە از این موقعیت برای خود برآمد.

توافق اولیەی دولت روحانی با ١+٥ در سال ٢٠١٣ (توافق هستەای ژنو) اولین گام برای توافقی جامع میان ایران و طرفین مذاکرە بود، اما با واکنش های متفاوت در داخل و خارج ایران روبرو شد. نخست "دلواپسان نظام" از در مخالفت برآمدند کە سازش بر سر "ناموس نظام" مغایر با قوانین اسلامی حاکم در کشور است و از همان اول ساز مخالفت خود را زدند، در مقابل تبلیغات حامیان اصلاحات توافق ژنو را یک پیروزی می پنداشتند.

در آن سوی آبها اتحادیە اروپا مذکرات را مثبت و شروع یک فصل تازە در روابط با ایران می خواند، در آمریکا اما جمهوری خواەهان مخالف اوباما زیاد موافق نبودند، اما هم قطاران اوباما در حزب دمکرات هم سو با شرکای اروپایی خود ان را پیوند دوبارەی روابط دیپلماسی با ایران نامیدند و از اینکە توانستند ایران را بە چنین توافقی وادار کنند بە عنوان دستاورد بزرگ دورەی ریاست جمهوری "باراک" معرفی می کردند.

چین و روسیە دو عضو همیشگی شورای امنیت سازمان ملل نیز خوشحال از این توافق آن را آیندەی درخشان روابط در سطح جهانی خواندند.

مذکرات شش قدرت جهانی با رژیم ایران می توانست راە را برای خلع صلاح جمهوری اسلامی در برهم زدن صلح جهانی و پایان دادن بە رقابت تسلیحات اتمی در منطقە موثرباشد.

از دید غرب و کشورهای گروە ٥+١، جمهوری اسلامی رژیمی ایدئولوژیک است کە با در دست داشتن صلاح اتمی می تواند تهدیدی جدی برای امنیت کرە زمین باشد، بر این منبی دستاورد بزرگی محسوب می شد.

از دیگر سو، جمهوری اسلامی بە عنوان حامی گروههای تروریستی و تندرو زمینە را برای مصلح شدن این گروهها بە صلاح اتمی را فراهم می نمود. اسرائیل کە همیشە از طرف جمهوری اسلامی تهدید بە نابودی می شد، می توانست نفس راحتی بکشد. همە خرسند بودند، اما نە بەاندازە یکسان. در کل مذاکرات ترفندی بود برای خنثی سازی رژیم جمهوری اسلامی.

در میان این همە تفکربر سر برنامەی هستەای ایران سر انجام بعد از ١٢ سال مذاکرات در ١٤ ژوئیە ٢٠١٥ توافق جامع و نهایی هستەای میان طرفین مذاکرە منعقد شد. توافق جامع هستەای یا بە عبارت دیگر (برجام) نیز مشابە ژنو واکنش های خود را دریافت کرد و این نتیجە را امیدی برای صلح و امنیت جهانی قلم دادند.

اما عمر برجام زیاد طول نکشید، جمهوری خواههان با نامزدی دونالد ترامپ وارد کاخ سفید شدند، مهم ترین مخالفان توافق بە دست آمدە میان ایران در زمان دموکراتها و حتی یکی از شعارهایی کە ترامپ در کارزار انتخاباتی خود زد این توافق را بدترین دستاورد آمریکا نامید، و قول داد امریکا را بیرون خواهد کشید تا بتواند توافقی بهتر از برجام بە دست آورد.

ترامپ بە وعدەی خود عمل کرد و آمریکا را بعد سە سال از توافق هستەای خارج کرد و دوبارە تحریم ها را بر ایران اعمال کرد، این عمل ترامپ با واکنش های گستردەای روبرو شد. با توجە بە اینکە بعد از سال ٢٠٢٢ راە را برای دستیابی جمهوری اسلامی بە بمب اتمی باز می کرد، اسرائیل از همان اول مخالفت خود را با توافق برجام علنی کرد و آن را مانعی برای دسترسی ایران بە سلاح هستەای ندانست، اتحادیە اروپا ، روسیە و چین نیز مخالفان بیرون امدن ترامپ از توافق نا امید کنندە خواندند.

در مقابل ایران نیز بعد از این عمل تهدید بە اینکە اگر کشور های طرف برجام نتوانند خواستە های را براوردە کنند از برجام خارج می شود کە تا اکنون پنج گام کاهش تعهدات هستەای را انجام دادە است.

ایالات متحدە امریکا تنها بە خروج از برجام بسندە نکرد و بعد از ان نیز همە جورە در محدود کردن ایران تلاش خود را ادامە داد ، کە مهم ترین ان ها کشتن قاسم سلیمانی فرماندەی نیروی قدس سپاە پاسداران در نزدیکی فرودگاە بغداد بود کە تنش میان و ایران امریکا را دوچندان کرد ، ایران نیز با حملە موشکی بە محل استقرار نیروهای امریکایی در عین الاسد جواب داد کە بە نام انتقام سخت جان ١٧٦ نفر بیگناه را در در حملەی پدافندی گرفت.

چند ماه بعد از این اتفاقات و با نزدیک شدن بە پایان پنج سالەی تحریم تسلیحاتی ایران کە یکی از بند های قطعنامەی ٢٢٣١ شورای امنیت سازمان ملل است ، امریکا در سدد تمدید کردن این قطعنامە و اجازە ندادن بە خرید فروش سلاح از جانب ایران است.

واکنش ها در این رابطە متفاوت و نامعلوم است ، در یک سو چین و روسیە با مضحک خواندن این کار آمریکا با قاطعیت رای خود را در وتو کردن ان بیان کردەاند.

آلمان ، فرانسە و بریتانیا در خصوص تمدید تحریم تسلیحاتی ایران موضع آشکاری نشان ندادەاند هر چند کە مایک پومپئو وزیر امورخارجەی امریکا از موافقت این سە کشور خبر دادە است.

اما ایران هر گونە تخطی در قطعنامی ٢٢٣١ را با واکنش تندی پاسخ می دهد ، تحریم تسلیحاتی بعد از ١٣ سال در ماه اکتبر پایان می یابد کە از این لحاظ برای رژیم ایران و گروهای نیابتی و تروریستی از جملە حشدالشعبی و حزب اللە لبنان حائز اهمیت است.

بر اساس تحلیل ها نفوذ ایران در چند سال اخیر از زمان برگشت تحریم ها کاهش فاحشی داشتە است، در سوریە شواهدی از عقب نشینی نیروهای مورد حمایت ایران در مراکز خود خبر دادەاند کە با حملات هوایی اسرائیل مواجهە بودەاند. در یمن نیز روال بە همین گونە بودە است.

در عراق کە یکی از پایەهای هلال شیعی و جولانگاە گروهای تروریستی مورد حمایت ایران است با کشتە شدن "قاسم سلیمانی" اوضاع زیاد بر وفق مراد حاکمان جمهوری اسلامی نبودە است تا جایی کە اختلاف میان گروهای نیابتی افزایش یافتە است و با آمدن مصطفی کاظمی نخست وزیر جدید عراق راه برای جولان سیاست خارجی رژیم ایران تنگ تر شدە است. در اخرین سفر قاآنی (جانشین قاسم سلیمانی) بە عراق درخواست ویزا دادە کە در زمان سلیمانیاینگونە نبودە است.

حال با همین اوضاع ایران در منطقە و آمدن ماه اکتبر، تلاش آمریکا برای تمدید تحریم تسلیحاتی انتظار می رود کە برگ تازەای از معادلات منطقەای رقم بخورد کە نقش جمهوری اسلامی بعد از لغو محدودیت ها در رابطە با خرید و فروش اسلحە اعمال تروریستی این رژیم افزایش یابد و دوبارەخاورمیانە و جهان را بە منطقەای ناامنتر از پیش تبدیل کند.


AM:09:39:17/06/2020




‌ ‌ 217 ‌‌بار دیده شده‌‌