راه حل های امنیتی ونظامی به تنهایی جهت ریشه کن کردن تروریسم کافی نیست؟

تهیه وتنظیم: فرانک الماسی.

بحث تروریسم مبحثی ریشه ای است که طی سالهای اخیرگریبانگیرجامعه جهانی شده، حملات تروریستی در کشورهای اروپایی وطی دوروزاخیردر مصر، صورت گرفت. چه بسا در آینده دایره گسترده تری درتمام جهان پیدا کند، از همین روپیداست که راه حل های امنیتی و نظامی به تنهایی برای ریشکه کن کردن تروریسم جوابگو نخواهد بود؛ در رابطه با حملات انتحاری و انفجارات اخیر و کشته و زخمی شدن نظامیان وبویژه شهروندان مدنی، دراین خصوص مصاحبه ای با جناب آقای جلیل آزادیخواه صورت گرفته که متن کامل آن به شرح ذیل می باشد؟

اسونیوز: بنا به گزارش تلویزیون دولتی مصر انفجاری در یک کلیسای قبطی در شهر طنطا در شمال قاهره، بیش از بیست کشته به جا گذاشته است، همزمان با این انفجار پلیس می‌گوید که انفجار دیگری هم در یک کلیسای مارجرجس در طنطا ، قبطی در شهر اسکندریه در ساحل دریای مدیترانه رخ داده است که دست کم "21 کشته و 40 نفر مجروح شده اند" این انفجارها در حالی صورت گرفته که مسیحیان در حال برگزاری "عید سباب یا عید شعانین" که یکی از اعیاد مسیحیان میباشد صورت گرفته، به نظر شما دلیل این انفجار چه میتواند باشد؟

جلیل آزادیخواه: در واقع مسئله ترور و اسلام سیاسی در مصربه باور من مقداری فرق دارد با کشورهای دیگر ، حتی با کشورهای اسلامی وعربی ، که اسلام سیاسی و به قول معروف اسلام قشری و تروریسم کە برای اهداف خودش ترو ریسم را به عنوان یک مکانیزم برگزیده است ،متفاوت است. مصر را باید مقداری دقیق تر نگریست ، اگر بخواهیم تبار شناسی اسلام سیاسی را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم،همه ما می دانیم ، که نظریات سید جماالدین اسد ابادی به اولین کشوری که رسوخ پیدا میکند و مربیان و مروجانی برای خود بدست میاورد مصر است. مصر در یک دوارن تاریخی مشخص ، به عنوان قلب جهان اسلام مطرح بود . دریک تاریخ مشخص به عنوان قلب ناسیونالیزم عربی و قلب سیاست جهان اسلام یک زمانی مطرح بوده ودرسطح جهان وکشورهای منطقه نقش مهمی را برعهده داشته است. اما اگر دراین زمان بە دلایلی درحاشیه قرارگرفته واهمیت ان تاریخ را ندارد بحثی دیگراست. درواقع خود اسلام سیاسی دو دیگاه مختلف دارد. یکی دیگاه قبل ازسیدجمال الدین اسدابادی است . این نگاە ، بە عنوان یک راهکار سیاسی جهت برون رفت کشورهای مسلمان ازوضعیت بحران زای اقتصادی وسیاسی و فرهنگی که دران قرارگرفتند. یک الگو ونمونه دارد، یعنی براساس خودی و غیر خودی و براساس مطلق نگری ایده الیستی خلق ایده نمی کند، واقعیات موجود پیرامون خودش را میبینه و براساس اون واقعیت الگویی را پیشنهاد میکند، جهت برون رفت ازوضعیت بحرانی مصر و یا کشورهای مسلمان وعربی. این دیدگاه بیانگر این است که کشورهای عربی ومسلمان کشورهای عقب افتاده ای هستند، برای برون رفت ازاین وضعیت، ازتمدن، پیشرفت کشورهای غربی مدد میگیرد. اینها ازنظرسیاسی واقتصادی فرهنگی رشد کردند. باید کشورهای عقب افتاده اسلامی این الگورا مد نظر قرار دهند و به این سمت حرکت کنند. این امر در دوران جمال الدین اسدابادی ، واژگون میگردد ،این پیام سیاسی و دینی را رواج میده ، که کشورهای غربی امپریالیستی هستند و باید اززندگی فرهنگی اجتماعی وسیاسی کشورهای مسلمان یا عربی حذف کردگردند ، و به خویشتن بازگشت نموده ، بە اون فرهنگ قدیمی ، که ازدیدگاه سید جمال الدین اسدآبادی تعریف میشود ، باید به این دید ونگاه برگشت. این نگاه سید جمال الدین اسد ابادی دراولین کشوری که رواج پیدا کرد مصر بود ، شیخ محمد عبده تحت تاثیر این نگاه اقدام به تبلیغ، ترویج و توسعه نظریات سیاسی دینی و نظرات سید جمال الدین می کند، بعدا از ایشون است که محمد بنا میاید، و این مسئاله را تبلیغ وتروتج می کند، ونطفه اولین ساختار سیاسی در قرن حاضر یعنی ساختار اسلام سیاسی در زمان معاصر شکل میگیرد. که همان اخوان المسلمین است، بنابراین باید گفت مصر اولین کشوری است که تجربه اولین ساختار منسجم سیاسی اسلام سیاسی در دوران معاصر را کرده، کە یک هدف مشخص را دنبال میکند، یک نیروی که میخواهد از سطح اسلام عرفی گذر کند و به اسلام شریعتی برسد . دولت و زندگی اجتماعی را تحت لوای شریعت قرار دهد، نکته تنها همین نیست. این نگاه یک نگاهی است که با ضدیت به غرب بر میخزد ، این نگاه نگاهی است که با تمدن فعلی بشریت به ضدیت بر میخیزد، و اصولا نگاهش به تمدن بشری یک نگاە غاضب است .بدین معنی کە این نگاه این تمدن را یک تمدن غاصب می داند . می اندیشد که این تمدن غاضبه است، چرا؟چون غصب کرده . تمدن و اندیشه اسلامیون را ، این چنین پنداری دارد که تمدن غرب و توسعه غرب به دلیل اینکه میرات اسلام را به غارت بردند و غصب کردندبە وجود امدەاست ، این نگاه در خودش یک گفتمان سیاسی و فرهنگی بسیار خطرناکی را ایجاد می کند، که همانا به مساله غرب ستیزی و غرب ضدگی برمیگردد. این اندیشه رسوب پیدا می کند به ایران و دیگر کشورهای عربی می رسد، می توان گفت جلال ال احمد نگاه خاصی کە به غرب دارد تحت تاثیر این نگاهاست. غرب ستیزی بعضی دیگر از سیاسیون و نخبگان دنیای اسلام تحت تاثیر این نظر است . خوب بااین دیدگاه و با این وضعیت اخوان المسلمین شکل میگیرد ، اخوان المسلمین در چند جبهه مختلف علیه کشوری با نظرخودش سکولار، باز، دمکرات می جنگد، ناسیونالیزم را نفی می کند سکولاریزم را نفی میکند،تمدن غرب را نفی میکند ، در واقع به یک درونگرای خودخواهانه بر می گردد که همه چیز را نفی میکند بجز خودش، و در مصر این شکل متشکل و منسجم و ساختار را به خودش میگیرد و اصولا از روز شکل گیری اخوان المسلمین علیه هر اندیشه ایی که در مصر در چهار چوب ایدوئولوژی انان بوده اقدام کردند، ببینید اوج قدرت اینان در زمانی است کە "محمد مرسی" به حکومت می رسد، در همان اوایل حکومتش سعی می کند که جامعه متنوع مصر را یکدست کند، ادیان مختلف را حذف کند ، نگاه های سیاسی مختلف راحذف کند، اندیشه های سیاسی، گوناگونی فرهنگی را حذف کند ، بنابراین موفق نمیشود ، امدن "سیسی " و جریانات بعدی نشات گرفته از عملکرد غلط خود اخوان المسلمین است . به این دلیل است که در کشور مصر و در عصر حاضر نمیتوانند ادامه حیاد دهند، بنابر این میبینیم که خود این دیدگاه دیدگاهی است که از بنیاد برای حذف کلی، تنوع های فکری، فرهنگی و سیاسی خلق می شود که

در چهار چوب تعریف خاصی را که انان از اسلام دارند جایگزین و جایی نمیگیرد. معلوم است که تعریف انان از اسلام یک تعریف خاص است، حالا انشعابات مختلف نگاهای مختلفی از این برمیخزید و میاد و به القاعده میرسه بماند ، به داعش میرسه، به انصار السنه میرسه، به حزب الله میرسه، انشعابات مختلف اسلام سیاسی در واقع ابشخورش و به قول معروف منبع و سرچشمه اصلیش همان نگاه اخوان المسلمین مصر است.اگر از این زاویه بە وصعیت مصر نگاه کنیم ، مصر با کشورهای دیگر فرق میکند ، و میتوان گفت که سیاسیون مصر در مهار اسلام سیاسی تا حد زیادی موفق بوده اند، مصر کشوری است که هنر، کتاب، سینما و موزیک در ان بسیار رواج دارد، یعنی در واقع مصر را میتوان به عنوان قلب تپنده مرکز فرهنگی کشورهای عربی و همچنین مرکز سیاسی حداقل کشورهای عربی نام اورد .مصر از این راه توانسته است تاحد بسیار خوبی و صرف نظر از برخورد نظامی و قانونی با اینها از نظر فرهنگی و از نظر گفتمانی بجنگدو گامهای بردارد ، ولی باید به یاد داشته باشیم که خود مصر مهد تولد این دیدگاه و مهد تولد این ساختار سیاسی است. بنابراین ساختار تا اخرین توان خودش در راه ایجاد مشکلات، ایجاد بحران، عدم ثبات، عدم امنیت و بر هم زدن اشتی ملی در مصر اقدام خواهد کرد.

اسونیوز:همچنین از سوی دیگر جمعه گذشته در سوئد، کشورکامیونی در یک مرکزخرید دریکی از خیابان‌های مرکزی استکهلم با سرعتی زیاد عده‌ای عابر پیاده را زیر گرفت، که ۴ نفر جان خود را از دست دادند و ۱۵ تن دیگر مجروح شدند. پس از این انفجار اردوغان نخست وزیر ترکیه اظهار داشت که "از این پس شهروندان سوئدی نمی توانند با خیال آسوده در خیابانهای اروپا تردوود کنند" به نظر شما این یک تهدید است، یا هشدار؟

جلیل ازادی خواه:اینکه این گفتمان ، یا این پدیده شوم که منطقه و جهان را در بر گرفته و چرا این چنین شده باید گفت : که عوامل دیگر ومکانیزم های دیگری بودند که زیستگاه امنی برای رشد، تکثیر وافزایش این دیدگاه شدند، ببینید تناقضات موجود درمنطقه، حکومت های ناتوان، دیکتاتوری های تاریخی، سرکوب های خونین، عدم توسعه اقتصادی، سیاسی و فرهنگی و دمکراتیک و برخورد ناعادلانه با اقلیت های ملی ومذهبی و فرهنگی دراین مناطق. همه این موارد همان زیستگاه های امنی بودند که این پدیده دران رشد کرد، وساختار خودرا محکم کرده است. .ببینید درقرن حاضر اگربه اجمال نگاه کنیم، نقشه خاورمیانه بزرگ به فرجام نمی رسد، بهارعربی هیچ نتیجه ای رو که قابل قبول باشد بە دست نمیدهد، حالا صرف نظرازمواردی ازجمله درتونس اگرتوانسته باشد تا حدودی شریطی رادرحال حاضر فراهم ساخته باشد که تاحدی متناسب باشد، ولی درکلیت خودش جایگاهی که برای ان ترسیم شودە بود، پدید نمیاورد، گفتمانهای اصلاح شده دینی که در هیئت وشمایل های سیاسی که خواهان وضعیتی با ثبات سیاسی هستند و سیستم پارلمانی را به قول معروف می پذیرند . در راستای ایجاد یک جامعه بازحرکت می کنند انان نیز به نتیجه ای نمی رسند. نمونه بسیار برجسته ان را می توان به گفتمان سیاسی ترکیه و حزب"اک پارتی" اشاره نمود بعداز اینها ، باید گفت درمنطقه تحولات دیگری رخ دادە است کە این تحولات و گفتمان ذکرشده را در دو جهت تقویت میکند، این گفتمان را اولا: بیشتر رادیکالیزە میکند . اسلام سیاسی را دچاریک انشعاب بسیار بزرگ می کند.

اسونیوز: در ادامه انفجارات اخیردرکشورهای اوپایی رسانه های روسی گزارش دادند که روزدوشنبه مورخ 3.4.2017 دراثرانفجاردردومین ایستگاه بزرگ مترو واقع در "سنت پترز بورگ" روسیه تعدادی کشته وزخمی شدند. به نظر شما این انفجارات زنجیره ایی بوده؟ شما رابطه ای بین انفجارات اخیروارتباط آنرا با سپاه پاسداران میبینید؟

جلیل ازادی خواه: درواقع با روی کار امدن رژیم جمهوری اسلامی ایران، خود گفتمان اسلام سیاسی تقسیم بە دو شعبه کاملا مشخص شده است، ببینید برای نمونه بسیار برجسته ان را میتوانیم به فلسطین اشاره کنیم، در فلسطین حماس متولد میشود جبهه ازادی بخش فلسطین دچار بحران میشود و این ایده های اسلام سیاسی بر مبنای خشونت و بنیادگرای بیشتر که ازابشخورجمهوری اسلامی ایران است ، شكل میگیرد . حماس بوجود میاید ، جنبش رهایی بخش با بحران با جنگ داخلی با مشکلات بسیار زیادی رو به رو می شود، این نه فقط دربخش جنبش ازادی بخش فلسیطین این وضعیت ایجاد می شود، بلکه در کل گفتمان سیاسی و درکل اسلام سیاسی این انشعاب بە وقوع می پیوندد، از یک سو فرمی ازاسلام سیاسی به شیوه نیروهای سنی سیاسی شکل میگیرد ،که نمونه بارز ان را "اک پارتی"گفتیم که معلوم است انان نیز ازاخوان سرچشمه می گیرند، به نوعی نسخه رفروم شده اخوانیها ست ، می بینیم دراین برهە از امان است کە درونگرای مطلق سیاسی و اجتماعی و فرهنگی که اسلام سیاسی به خود و به ایدوئولوژی خود دارد و طیف ایارانی ان هرچە بیشتر خودرا رادیکالیزە میکند . یک انشعاب دیگری ایجاد می شود . این بارمیان گفتمان شیعه و سنی است و این دوپابە پای هم، دررقابتی تخریبی پا به عرصه گذاشته و مشکلات عظیمی را درمنطقه به وجود می اورند. بعد توسعه طلبی های ایران. توسعه طلبی های ایران به جای رسیده است که اکنون در راه ایجاد یک امپراتوری شیعه صفوی است . این وضعیتی را در منطقه ایجاد کرده است که به اجبار کشورهای مسلمان غیره شیعه را درصف بندی علیه این امرقرارداده است. این وضعیت، و تضاد های موڤود در منطقە و ناامنی شرایطی را ایجاد نموده که گروههای تروریستی، گروهای بنیادگرا ، درزیرسایه این وضعیت زیستگاه امنی را پیدا کرده اند. در یمن درلیبی درفلسطین، سوریه و لبنان و در بعضی ازجاهای دیگر و حتی بخشی ازجهان کنونی.

اسونیوز:با توجه به شرایط سالهای اخیرخاورمیانه و گسترش اقدامات تروریستی در کشورهای مختلف بویژه اروپا، وازسوی دیگردخالت ایران درجنگ داخلی سوریه، یمن، عراق و دیگرکشورها، انتخابات ریاست جمهوری وشوراهای شهروروستا را درایران چگونه ارزیابی میکنید؟

جلیل ازادیخواه: جنگ سوریه و وضعیتی که درعراق وجود دارد، کاری کرده که ازنظرنظامی وسیاسی تا حد بسیارزیادی این گروه ها ضربه خورداند ، درافغانستان شکت خوردند ،درسوریه نیزشکست خوردند، هم اکنون در عراق همچین شرایطی دارند. دربعضی ازکشورهای دیگر ضربات بسیارجدی تری را متحمل شد ه اند. تجمع و مرکز این نیرو برای ایجاد یک دولت انچنانی کە خودسان میگفتن سرانجامی نداشت. بنابراین، همین نیروها درسطح دنیا پراکنده شده و تشکیلات مخفی خود را راه اندازی کرده، تا که نشان دهند، که صرف نظر ازضربات سنگینی که درمناطق مورد اشاره دیده اند، توانایی برهم زدن اشتی وامنیت ملتها، همزیستی مسالمت آمیز را در گوشه هایی از جهان دارند.این است که میبینیم در اروپا در سوئد درنوروژ، فرانسه، انگلستان و درهمه جای دنیا . این نیروها درصدد و تلاش اند برای برهم زدن امنیت و اشتی ملی و ضربه زدن به وضعیت دمکراسی موجودی، که هم اکنون دردنیا است. درسته که باید و با قاطعیت با برخورد نظامی و قانونی انها سرگوبکرد، ولی به نظر بنده برای برخورد جدی و چاره اندیشی درست باید مراکزی را که کانون توسعه طلبی هستند و در باز تولید این گفتمان نقش اساسی دارند ، با انها مقابله و بە مبارزه برخاست واز میان برد. تا زمانی که حکومت فعلی ایران درراس باشد، و منبعی برای توسعه فکری و تغذیه اقتصادی وتغذیه نظامی این نیروهاشود، جهان نمیتواند ادعا کند که تروریسم را ازمیان بردەاست. تا زمانی که درمنطقه کانونهایی وجود داشته باشد منجمله حمایت مالی و حمایت فکری و حمایت فرهنگی و اموزشهای نظامی به این نیروهای تندرو داده شود، دنیا نمیتواند اسود خاطر باشد که با مبارزه ضربات جدی بر پیکریه تروریسم وارد کند، و درواقع ترور را ریشه کن کند، بنابراین باید درابعا مختلفی به تروریسم پرداخت یکی : سرکوب نظامی و قانونی، دو مهار ایران کە باید کاملا دردستورکارقرارگیرد، سوم اینکه : برخورد جدی و ایجاد موانع بسیار جدیتری برای مراکزقدرت دولتها و نیروهای که درمنطقه و درجهان پراکنه اند وزیست گاه امنی برای آنها میبباشد و مامن امنی را برای انان ایجاد کرده اند.آنها را اموزش داده وباامکانات مادی ونظامی تقویت میشوند، باید به شکل جدی مبارزه کرد، در اخر میتوانم بگویم، بنیاد گرایی اسلامی درفرم کلاسیک خود درهیات اخوان المسلمین که متولد شده بود وساختار متشکلی را پیدا کرده بود، درعصرحاضر در فرم نوین خود به شکل القاعده، نیروهای سلفی، جهادی که در سرتاسرمنطقه پراکنده هستند تبلور یافته است، و شاخە مدنی سیاسی ان در شکل اخوانها و شاخەهای ان هستند .چند اتفاق بسیارهم درمنطقه رخ داده است که تامین زیست این نیروها را امکان پذیر کرده است، ببینید تحولات و اتفاقاتی که درافغانستان رخ داد وایجاد افغانهای عربی و نیروی که به مقابله با شورویها برخواست، هسته های نوین این فرم نو ازتروریسم اسلامی را با گفتمان سنی تقویت کرده اند که القاعده و بن لادن را رهبری میکردند، واتفاق افتادن انقلاب اسلامی سیاسی درایران بازهم یک فرم جدیدی را از گفتمان اسلام سیاسی یا بنیاد گرای تولید کرد، که درفرم شیعه ان حزب الله لبنان را می بینید، درفلسطین اگرجە سنی هستند اما با هژمونی ایران ، جهاد و الحماس را می بینید درجاهای دیگر با شیوه های مخنلف خود را نشان می دهند، وضعیت سوریه را به ان شکل صوق دادند، یمن را به اشکل دیگر درعراق هم چنین رفتاری را انجام دادند، نتیجه اخر این است که بنیادهای زیست این نیروهای تروریسم درواقع درحوزه تمدن زندگی سیاسی کشورهای اسلامی منطقه حضور دارند، و تا این بنیادهای فکری خشکانده نشوند، سیستم اموزش و پرورش دگرگون و تحولات بنیادی را به خود نبیند ، سلطه سیاسی و اقتدار سیاسی تعدیل نشود، رفورم اقتصادی و خیزش فرهنگی ایجاد نشود و بازگشت به سوی توسعه ازادی، عدالت اجتماعی و دمکراسی و نقش سپردن مسئولیت به نیروهای سرکوب شده اجتماعی و ملت های تحت ستم شکل نگیرد وسلطه های سیاسی و حکومت هایی با گرایش مردمی و با اراده مردم و با ایده مردم در منطقه شکل نگیرند محال است ریشه تروریسم چه در منطقه و چه در جهان،خشکاندە شود . بنابر این باید سیاست منطقه ای و سیاست جهانی دراین راستا باشد که یک گفتمان فکری وبنیادهای فکری این نیروها که دوتا گفتمان سنی و شیعه هستند درمنطقه خشک کنند، معلوم است که بلند گوهای این بنیاد فکری چه کسانی هستند، ببینید تحولاتی حتی در اخوان المسلمین برای ایجاد یک فرم جدید در اسلامی سیاسی ایجاد شد، همانند اک پارتی به دلایل و وضعیت گفتمان متهاجم بنیاد گرای اسلا م سیاسی شیعه ایرانی نتوانست موفق باشد، فرمشان را بەناچار تغیرداد و به همان ماهیت و فرم کلاسیک خودش برگشت، بنابراین نکته اصلی و جوهری برای مهار تروریسم و ریشه کن کردن ان مهاراین گفتمان خشن، متهاجم و بنیاد گرا و مهار اسلام سیاسی در ایران است، به تبع ان توسعه ازادی های اقتصادی و اجتماعی درمنطقه می تواند سخن اخر باشد .



PM:11:58:10/04/2017




‌ ‌ 1786 ‌‌بار دیده شده‌‌


پربیننده ترین ها ‌