نوشته ای در باب روز جهانی کارگر

نوشته ای در باب روز جهانی کارگر

گیسو یاری

مقدمه:

روز جهانی کارگر یا روز کارگر، روز گوشزد کردن خواست ها و مطالبات از سوی طبقات کارگر است، روزی است که با اتحاد کارگران هر ساله در اول ماه مه میلادی برگزار می شود.{1}

حزب های سوسیالیست و انارشیست و اتحادیه های کارگری در بسیاری از کشورهای جهان، این روز را با برگزاری تظاهرات و راهپیمایی های خیابانی برگزار میکنند. این روز یادمان اعتراضات منسجم کارگران آمریکایی است که برای اولین بار در روز 1 ماه مه سال 1868 فراخوان اعتصاب سراسری دادند.خواست آنها روزی 8 ساعت کار به جای 14 ساعت بود.{2}

ده ها سال است که به این مناسبت در این روز، کشورهای مختلف (به استثنای ایالت متحده، کانادا و چند کشور کوچک)مراسم ویژه برگزار می شود.ایلت متحده و کانادا نخستین دوشنبه هر سپتامبر را "روز کارگر" برگزار میکنند.

مناسبت اول مه به عنوان روز کارگر به این لحاظ بوده‌است که در چهارم ماه مه سال 1886، و در چهارمین روز اعتصاب وتجمع کارگران آمریکایی در شهر شیکاگو پلیس به روی آنان آتش گشود که شماری کشته، عده‌ای مجروح و بعداً چهارتن نیز اعدام شدند. کارگران اعتصابی خواستار تعدیل شرایط کار و کاهش ساعات روزانه کار از 10 ساعت به 8ساعت بودند.

با رسیدن اخبار مربوط به این تظاهرات، کشتار و اعدام به سایر کشورها، در گوشه و کنار جهان مراسم یادبود برگزار و هر سال هم تکرار شد که به تدریج اول ماه مه، روز جهانی کارگر عنوان گرفت. چون اعدام ‌شدگان شیکاگوعمدتاً آلمانی بودند، در سال 1933 حزب نازی آلمان روز اول ماه مه را روز ملی و تعطیلی عمومی اعلام کردند.

روز اول ماه مه در ایران، ترکیه و عراق

در روز 11 اردیبهشت 1325 تظاهرات کارگران در کرمانشاه مورد حمله پلیس قرار گرفت.در این تظاهرات 14 کارگر کشته و 120 کارگر زخمی شدند. این کارگران نخستین جانباختگان اول مه در ایران هستند.{4} در حمله پلیس استانبول به تظاهرات کنندگان در این روز در سال 1977، 34 کارگر ترک کشته شدند.در عراق هم توسط حزب کمونیست عراق هر سال مراسم و تظاهرات روز کارگر در بغداد و سایر شهرهای عراق برگزار می شود.

سازمان بین المللی کار:

این سازمان به عنوان یک نهاد خود مختار و وابسته به مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال 1919 براساس معاهده ورسای برپا شد. موافقت نامه مربوط به برقراری رابطه بین این سازمان و سازمان ملل متحد در سال 1946 به تصویب رسید و آن را به صورت نخستین کارگزاری تخصصی وابسته به سازمان ملل متحد درآورد که به امور مربوط به کار و کارگارن می پردازد.

مقر این سازمان در شهر ژنو در کشور سوئیس است.این سازمان هر سال در ماه خرداد کنفرانسی برگزار میکند.

در همه جهان تشکل های کارگری بسیاری به مناسبت روز جهانی کارگری تشکیل می شود که هر کدام مطالبات و خواست هایی دارند.

مطالبات کارگران ایرانی در بیانیه تشکل های مستقل چیست؟

تشکل‌های مستقل کارگری ایران طی سال های گذشته به مناسبت روز جهانی کارگر خواستار افزایش دستمزد، پایان اخراج ‌و اقدام علیه پرداخت‌های معوقه شده‌اند. آن‌ها با سرکوب و بازداشت فعالان کارگری مخالفت کرده و خواهان ‌آزادی فعالان زندانی هستند.

آن ها به ضرورت افزایش حداقل دستمزد و بیمه بیکاری، ممنوعیت تعقیب قضایی فعالان کارگری و پایان امنیتی کردن اعتراضات تأکید کرده‌اند. در این بیانیه بر لغو مجازات اعدام و دیگر احکام علیه فعالان کارگری و معلمان و ضرورت آزادی فعالان دربند تأکید می‌شود.

کودکان کارگر:

کودکان کار هم از مردم شهر جدا مانده و گسسته هستند و هم هر روز درست جلوی چشمانشان حضور دارند؛ کار می‌کنند تا گاهی کمک خرج خانواده باشند یا حتی هزینه اعتیاد والدینشان را پرداخت کنند؛ گاهی مورد آماج خشونت قرار می‌گیرند و گاهی هم در معرض نگاه‌های ترحم‌آمیز شهروندان شانه‌هایشان خم می‌شود.

آمارهای غیر رسمی حکایت از وجود هفت میلیون کودک کار در ایران دارند. نیمی از این کودکان، اتباع کشورهای همسایه هستند. بیشترین تعداد کودکان کار در فاصله سنی 10 تا 15 سال هستند. والدین بیشتر کودکان کار بیکار یا کم درآمد هستند و این کودکان تامین معاش اعضای خانواده و گاهی هزینه مواد مخدر والدین را برعهده دارند. بر خلاف تصویری که از کودکان کار در صدا و سیما ارائه می‌شود، بیشتر این کودکان دارای خانواده و پدر و مادر هستند و در کنار آنها زندگی می‌کنند و فعالیت آنها به صورت باندی و گروهی نیست.

زنان کارگر:

زنان کارگر در موقعیت پایین‌تر و فرودستی بیشتری نسبت به مردان قرار دارند.زنان علاوه بر ستم طبقاتی‌ای که بر آنان اعمال می‌شود، تحت سیطره‌ی ستم جنسیتی در تمامی ابعاد زندگی خود هستند. ستم جنسیتی‌ای که نه تنها در حوزه‌ی اشتغال و محیط کار، بلکه پیش و پس از ساعات کاری نیز بر آنان تحمیل می‌شود.

زنان کارگر اولین قربانیان بحران‌های اقتصادی هستند. آنان صف اول اخراجی‌ها را به هنگام تعدیل نیرو تشکیل می‌دهند. علاوه بر این در بسیاری از مشاغل، زنان در صورت ازدواج و یا بارداری، به دلیل کاهش بهره‌وری از دیدگاه صاحبان کار، از کار برکنار شده و با نیروی جدید جایگزین می‌شوند.

سیاست‌های اقتصادی نئولیبرالیستی، قوانین خانواده، عدم حمایت از مادران شاغل مانند نبود مهدکودک در محیط کار و همچنین تعطیلی ِ واحدهای تولیدی منجر به این شده که زنان به سمت کارهای نیمه‌وقت و شغل‌های خانگی از قبیل تهیه‌ی مواد غذایی نیمه آماده، بسته‌بندی محصولات و امثال آن سوق داده شوند. این مشاغل حضور زنان را در محیط خانه فراهم می‌کنند اما از طرفی دیگر هیچ گونه نظارتی از جانب اداره‌ی کار و بیمه بر آ‌ن‌ها صورت نمی‌گیرد.همین امر خود موجب محرومیت این زنان از حداقل حقوق و بیمه شده و نیز شرایط بهره‌کشی هر چه بیشتر کارفرمایان از نیروی کار آن‌ها را، با دستمزدهای بسیار ناچیز فراهم آورده است.

زنان و مردان طبقه‌ی کارگر هر دو در راستای تولید ارزش اضافی از سوی صاحبان سرمایه استثمار می‌شوند، اما آن چه که به عنوان مهمترین معضل برای زنان کارگر مطرح می‌شود این است که حتی در صورت انجام کار یکسان، دستمزد به مراتب پایین‌تری نسبت به همتایان مرد خود دریافت می‌کنند. در سلسله مراتب شغلی نیز، زنان عمدتا در رده‌های شغلی پایین‌تری نسبت به مردان حضور دارند و علیرغم داشتن شایستگی‌، دانش و تخصص‌های لازم، عده‌ی بسیار کمی از آنان به عنوان نیروی کار حرفه‌ای و ماهر مشغول به کارند.

در بخش صنعت کار طاقت‌فرسا، ساعات کاری طولانی، اضافه کاری‌های اجباری و محیط کاری غیرایمن و غیربهداشتی بخشی از ستم گسترده‌ای است که بر روی کارگران به طور کلی اعمال می‌شود. اما اگر بخواهیم از مصادیق ستم جنسیتی‌ای که نسبت به زنان کارگر روا داشته می‌شود بگوییم، باید به نبود امنیت شغلی در محیط کار اشاره کرد. آزار جنسی از سوی کارفرمایان و حتی همکاران مرد، مشقت‌های اقتصادی و وضعیت بد معیشتی، در کنار عدم حمایت و نظارت قانونی منجر به این می‌شود که زنان عمدتا در این فضای ناامن باقی بمانند؛ چرا که در صورت اخراج از سوی کارفرما و یا منع اشتغال از سوی خانواده متضرر شده و از نظر معیشتی بیش از پیش در مضیقه‌ی مالی قرار می‌گیرند. اینکه زنان به دلیل فقر اقتصادی به اجبار به چنین شرایطی تن می‌دهند، خود آسیب‌های روانی و جسمی جبران‌ناپذیری را برای آنان به دنبال دارد.{5}

سایر کارگران:

کارگران ایران در شرایطی اول ماه می را گرامی می‌دارند که حداقل دستمزد، تعطیلی پرشتاب کارخانه ها وضعیت معیشتی این قشر از زحمت کشان را بسیار بدتر از گذشته کرده است.آنها دائما از کار بیکار میشوند، حقوقشان معوقه میشود، حبس میشوند، به سختی تلاش میکنند و در نهایت روزگارشان میگذرد اما به سختی!

بسیاری از فعالان صنفی به دلیل اعتراض به وضع موجود به زندان افتاده یا از کار اخراج شده‌اند. گفته شده کماکان فعالان کارگری در دادگاه‌های ناعادلانه و یک طرفه، بدون داشتن وکیل در حال سپری کردن دوران طولانی‌مدت حبس با شرایط بسیار بد در زندان‌های ایران هستند.

مراسم روز جهانی کارگر به دلیل این بازداشت‌ها و سرکوب اتحادیه‌های مستقل کارگری، در سال‌های پس از استقرار حکومت اسلامی، از فضاهای عمومی به مکان‌های خلوت‌تر منتقل شده است.

حوادث و مرگ های پیاپی کارگران:

در کنار مرگ کارگران بر اثر حوادث کاری، بسیاری هم صدمه می‌بینند و نقص‌عضو شده و از دور کار خارج می‌شوند و بدون دریافت کمترین تسهیلاتی از کار اخراج می‌شوند، و زندگی بسیاری از خانواده‌ها از هم می‌پاشد. اما همچنان این روند صدمه دیدن و مرگ کارگران در ایران تحت حاکمیت آخوندها ادامه دارد.

در سایه حاکمیت غارت و چپاول ورژیم، روزی نیست که خبر فوت و مصدوم شدن کارگران را در سوانح کارگری نداشته باشیم. بی‌کفایتی و بی‌عملی رژیم در این زمینه باعث شده که ایران رکودار دار و رتبهٴ اول سوانح کارگری جهان را به خود اختصاص دهد.

هر چند که رژیم ضدکارگری جمهوری اسلامی در وحشت از گسترده شدن اعتراضات اجتماعی از ارائه آمار واقعی سوانح کارگری همانند سایر پدیده‌های اجتماعی خودداری می‌نماید و در نتیجه بسیاری از مرگ ومیرهای ناشی از حوادث کار مکتوم و پوشیده می‌ماند اما مراجعه به همین تعداد بسیار تقلیل یافته آمار قربانیان در حوادث کارگری بیانگر واقعیتی هولناک در مورد شرایط کار و استثمار توده‌های کارگر تحت حاکمیت ولایت‌فقیه می‌باشد.

مطالبات اصلی کارگران در چند سطر و مختصر:

ـ پرداخت مزد واقعی کارگران به نسبت وضعیت اقتصادی جامعه ایران و جهان

ـ برگشت به کار کارگران اخراج شده در سراسر کشور

ـ پرداخت حقوق معوقه کارگران

ـ پایان دادن به پروسه اخراج، تهدید، دادگاهی و صدور احکام زندان و شلاق برای کارگران معترض و نمایندگان کارگران با اتهام‌های مثل اجتماع و تبانی برای اقدام علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام

ـ پایان دادن به قراردادهای موقت و قراردادهای سفیدامضا

ـ تعطیلی خانه‌های کارگر که در واقع نماینده‌های رژیم در جامعه کارگری هستند برای تغییر مطالبات واقعی کارگران و ابزاری برای پیاده کردن اهداف دولت و کارفرماها

ـ پایان برخوردهای امنیتی برای پایان دادن به اعتراضات کارگری

ـ مطالبه حقوق کارگران و احقاق حق کارگران نباید به اخراج کارگر ختم بشود

ـ رسیدگی به کودکان کار و خیابان و پایان دادن به کار اجباری کودکان. کودکان نباید از طریق مافیاهای وابسته به حکومت مورد سوءاستفاده برای کارهایی مثل کار دستفروشی قرار بگیرند

ـ برابری حقوق زن و مرد در گرفتن دستمزدها و حقوق

ـ برابری زن و مرد در اختیار گرفتن شغل و پایان دادن به تبعیض جنسیتی برای زنان شاغل

ـ حق ایجاد تشکل‌های صنفی و اتحادیه‌های کارگری مستقل باید رعایت شود

ـ حق اعتراض صنفی و اعتراضات کارگری باید به شکل علنی و گسترده رعایت شود و نباید اعتراضات کارگران را سرکوب کنند.{6}

درپایان حاکمان می‌دانند که چه قدرت عظیمی در اتحاد کارگران نهفته است، به همین علت است که کارفرمایان با تمام توان می‌کوشند تا اتحاد کارگران را بشکنند، و میتینگ کارگران را به خاک و خون بکشانند، این کارگران گردهم آمدند تا اندکی از حقوق خود را باز پس بگیرند، اما اکنون از دادگاه و زندان سردرآورده‌اند. آیا این است معنای برابری و عدالت درجامعه ما؟ امروز اگر صدای حق‌طلبانه آنها را با گلوله خفه می‌کنید، مطمئن باشید که این صداها از این پس خاموش شدنی نیست، بلکه هر روز طنین آن رساتر خواهد شد. نه رژیم جمهوری اسلامی و نه رژیم های هم سنخش استعداد و ظرفیت این راندارند که جوابگوی مطالبات و خواست کارگران و توده های زحمت کش باشند، پس تنها راه گریز از این همه فلاکت مبارزه ای متحدانه و ریشه ای برای برچیدن چنین نظام هایی است.

منابع:

"The Brief Origins of May Day". IWW Historical Archives. Industrial Workers of the World. Retrieved 2 May 201

روز جهانی کارگر؛ روز جشن و اعتراض، دویچه وله فارسی

http://festivalsofindia.in/mayday/

پیک هفته: باقر مؤمنی با شتاب به 80 رسید، ناصر مهاجر؛

5ـ بیدارزنی(رسانه‌ای گروهی متشکل از مدافعان حقوق زنان ایرانی)

فرشید هکی، نویسنده و مدرس دانشگاهی در رشته اقتصاد، حقوق و دبیرکل تشکل پیشتازان عدالت و حقوق ایرانیان



185 بار دیده شده‌‌


PM:01:37:07/05/2019