وزیر نفت/ تصمیم اوپک برای تمدید کاهش نفت، تصمیمی یکجانبه از سوی روسیه و همکاری عربستان بوده است

وزیر نفت/ تصمیم اوپک برای تمدید کاهش نفت، تصمیمی یکجانبه از سوی روسیه و همکاری عربستان بوده است
ن/ ژیکان راهنورد
بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت ایران در نشست اوپک که به منظور بررسی طرح تمدید کاهش سقف تولید نفت، در وین برگزار شده بود، عنوان کرد که تصمیم اوپک بر کاهش تولید نفت از سوی کشورهای غیر عضو صورت گرفته و در صورتی که اوپک زیر بار اینگونه تصمیمات برود، به تدریج از بین خواهد رفت. ایران معتقد است تصمیم تمدید مدت کاهش تولید نفت، تصمیمی یک جانبه از سوی روسیه با همکاری عربستان بوده و از خارج از اوپک به آن دیکته شده است. اشاره ی زنگنه در این اظهارات، به دیدار ولادیمیر پوتین و محمد بن سلمان در حاشیه ی نشست G20 در ژاپن و توافق در رابطه با تمدید کاهش تولید نفت می باشد. وی در سخنان خود بدون اشاره ی مستقیم به روسیه، ضمن ابراز نارضایتی از عملکرد این کشور در حمایت از ایران، این تصمیم را حاصل لابی «کشورهای غیرعضو اوپک» با عربستان عنوان کرد و گفت چنین تصمیماتی باید در داخل خود اوپک و میان اعضا گرفته شود و کشورهای غیرعضو نباید در آن دخالت کنند. او با عنوان اینکه این رویه می تواند به تضعیف استقلال و سرانجام انحلال اوپک منجر شود، در ظاهر تلاش کرد تا از موافقت اعضا با این طرح جلوگیری کند؛ تلاشی که موفقیتی در پی نداشت و سرانجام ایران نیز به امضای این توافق تن داد اگرچه مانند نشست قبل در همین راستا، مجددا ایران با تلاش زنگنه، از کاهش تولید نفت معاف شد. 
اما حقیقیت امر و پشت پرده ی تمام این داستان ها چیست؟ 
تصمیم کاهش تولید نفت زمانی گرفته شد که افزایش عرضه ی نفت توسط آمریکا و عربستان توازن میزان عرضه و تقاضای آن را در بازار جهانی برهم زده، قیمت نفت را نزول داده و رشد اقتصادی کشورهایی از قبیل چین را با کاهش سرعت رو به رو ساخته بود. از این رو اوپک پس از رایزنی های بسیار تصمیم بر کاهش تولید ۱.۲ میلیون بشکه ای در روز گرفت تا با کاهش عرضه، قیمت نفت در بازار مجددا افزایش یافته، اقتصاد جهانی اندکی به سمت توازن پیش رفته، از رکود احتمالی آینده ی بازار جلوگیری شود. روسیه و برخی دیگر از کشورها نیز که از اعضای اوپک نمیباشند از این تصمیم حمایت کرده و با امضای پیمان همکاری تحت عنوان «پیمان همکاری کشورهای عضو و غیرعضو اوپک» تولید نفت خود را به میزان حدود ۵۸۸ هزار بشکه در روز کاهش دادند.
این تصمیمات در مجموع با استقبال آمریکا رو به رو شد. پیش از این با افزایش عرضه ی نفت توسط عربستان سعودی و اُفت شدید قیمت آن، آمریکا که از واردکنندگان عمده ی نفت بود، از این کاهش قیمت سود برده، تمرکز منابع مالی خود را بر تولید نفت شیل گذاشت. نفت شیل از منابع نفتی غیرمتعارف (unconventional) بوده و هزینه ی تولید هر بشکه ی آن در حدود ۴۵ دلار در آمریکاست. کشورهایی مانند روسیه و کانادا نیز دارای منابع زیادی از نفت شیل میباشند. اما اثر قیمت جهانی نفت برای این دو کشور از حیث تولید نفت شیل با آمریکا متفاوت است. آمریکا به دلیل بهره مندی از تکنولوژی پیشرفته در تولید منابع نفتی غیرمتعارف میتواند هزینه ی تولید آن را در محدوده ی ۴۰ دلار در هر بشکه نگه دارد اما این تکنولوژی در اختیار روسیه و کانادا نمیباشد.
از این رو کاهش قیمت نفت با دخالت عربستان که به تنهایی یک سوم از حجم تولید نفت اوپک را دارا میباشد، از طریق کاهش هزینه ی واردات برای آمریکا سودمند بوده و این کشور را وارد پروسه ی تولید نفت شیل کرد به طوری که هم اکنون آمریکا با تولید بیش از ۱۲ میلیون بشکه در روز در مقامی بالاتر از روسیه و عربستان قرار گرفته است. ورود آمریکا به بازار نفت منجر به افزایش عرضه و کاهش قیمت جهانی نفت شد که سبب شد اوپک در صدد متعادل سازی بازار برآید. کاهش تولید نفت میتواند مجددا قیمت نفت را به حدود ۷۰ دلار در هر بشکه رسانده و این مسئله به نفع کشورهای صادرکننده به ویژه آمریکا و روسیه خواهد بود مخصوصا در زمان فعلی که صادرات نفتی آمریکا جای سهم صادرات نفتی ایران را در شرایط تحریم پر کرده است. این افزایش قیمت میتواند رونق اقتصادی چشمگیری برای آمریکا به ارمغان آورده، برگ برنده ی دیگری برای دولت ترامپ باشد. 
حتی اگر نفت به قیمت بالای ۹۰ دلار میرسید میتوانست روسیه و کانادا را وارد بازار رقابتی تولید نفت شیل کند که البته این امر به ضرر کشورهایی چون عراق و آمریکا میباشد. از این رو تصمیم بر کاهش تولید نفت و تمدید آن توسط اوپک به نفع روسیه بوده و با حمایت این کشور انجام شد. ناگفته نماند که کاهش قیمت نفت همواره تزلزل شدیدی در اقتصاد روسیه ایجاد میکند که در برهه هایی از این اهرم توسط آمریکا برای رام کردن روسیه و به مذاکره نشاندن آن استفاده شده است. 
 اما اهمیت مسئله ی کاهش تولید و افزایش قیمت نفت برای ایران چیست؟ 
پیش از تحریم های آمریکا، ایران سومین کشور صادرکننده ی نفت عضو اوپک بود که اکنون با اعمال تحریم های سنگین آمریکا ایران به سختی جایگاه خود را از نظر تولید در مقام پنجم حفظ کرده است. افزایش قیمت نفت در این شرایط از یک سو به
نفع ایران میباشد زیرا اندک نفت قابل فروش خود را میتواند با قیمت بالاتری فروخته و دلار بیشتری وارد کشور کند اما این موضوع زوایای دیگری نیز دارد، چرا که پافشاری ایران بر معافیت از کاهش تولید نشان میدهد که ایران با وجود تحریم ها علی رغم آمار اعلام شده مبنی بر فروش ۳۰۰ هزار بشکه ای نفت، قادر است نفت خود را به میزان بسیار بیشتری به صورت قاچاق، از راه های ویژه همانند استفاده از گروه های تروریستی وابسته به رژيم در منطقه و نیز از راه هایی که پیشتر در مقاله ای در ارتباط با تجارت های بندر چابهار عنوان کردیم به فروش برساند. از این رو زنگنه در این نشست اگرچه در ظاهر از روسیه انتقاد کرد و انتقاد او بیشتر به دلیل واقف بودن بر اثر این افزایش قیمت بر اقتصاد آمریکا و نتیجه ی انتخابات ۲۰۲۰ بوده است اما از سوی دیگر وی تمام تلاش خود را نمود تا ایران را از این تصمیم معاف کند تا مانع جدیدی بر سر راه برنامه های رژیم برای دور زدن تحریم های نفتی ایجاد نشود که این خود، گواهی ست بر عدم نگرانی ایران از تحریمها در حد انتظار جامعه ی جهانی! 
از سوی دیگر، اینستکس که یک ساز و کار مالی و حسابداری ایران با شرکای اروپایی بدون ایجاد روابط کارگزاری بانکی ست، در عمل یک ساز و کار وابسته به نفت بوده، بدون ورود درآمد نفتی به آن فاقد معنی خواهد بود. علت این امر این است که عمده ی تجارت ایران با اروپا، نفت و محصولات پتروشیمی ست که در حال حاضر به ویژه پس از تحریم هلدینگ خلیج فارس، تحت تملک سپاه پاسداران، به عنوان بزرگترین کارتل اقتصادی رژیم پس از نفت، در عمل اینستکس را فاقد کارایی نموده است و نقش آن با بودجه ی حدود ۳ تا ۴ میلیون یورو صرفا به منظور تهیه ی موارد بشر دوستانه از قبیل غذا و دارو به عنوان کمکی جزئی از سوی اروپا قلمداد میشود.
به همین علت زنگنه در سفر خود به وین بر این مطلب نیز تاکید کرد که در صورت عدم واریز پول نفت به اینستکس این سیستم کارایی لازم را برای ایران نخواهد داشت و انتظارات ایران را برآورده نخواهد کرد؛ درست همان موضوعی که موجب شد روحانی در سخنان خود اروپا را تهدید کند که در صورت عدم چاره اندیشی برای این موضوع، به افزایش درصد غنی سازی اورانیوم از تاریخ ۱۶/ ۴/ ۱۳۹۸ به میزان نامحدود «همانند قبل» دست خواهد زد. که این رفتار جمهوری اسلامی به خوبی نشان دهنده ی دروغ بودن ادعای آنها بر صلح آمیز بودن برنامه ی هسته ای میباشد چرا که اگر صلح آمیز بود استفاده از آن به عنوان تهدید فاقد معنا بود. در این میان مسلم است که اروپا هرگز روابط خود با آمریکا را فدای روابطش با ایران نخواهد کرد...
در نتیجه آمریکا با آگاهی کامل از ساز و کار عملکردی اینستکس، با تحریم صنعت پتروشیمی ایران، اهداف و امیدهای نهایی رژیم جمهوری اسلامی را به خوبی نشانه گرفته و اهرم قوی و درستی را در اعمال فشار بیشتر بر رژیم به کار گرفت که البته تشریح جزییات این فرآیند، گسترده بوده و در مقاله ی دیگری به آن پرداخته خواهد شد.

120 بار دیده شده‌‌


PM:01:54:07/07/2019