گفتگوی پایگاه خبری آسونیوز با احمد رافت روزنامه نگار و فعال سیاسی به مناسبت روز جهانی مبارزه علیه اعدام

گفتگوی پایگاه خبری آسونیوز با احمد رافت روزنامه نگار و فعال سیاسی به مناسبت روز جهانی مبارزه علیه اعدام

تهیه و تنظیم: آرام محمدی

١- امروز برا بر با ١٠ اکتبر روز جهانی مبارزه علیه اعدام است، لطفا توضیح کوتاهی در این خصوص ارایه دهید.

ائتلاف جهانی علیه اعدام در سال ۲۰۰۲ میلادی در شهر (رم) پایتخت ایتالیا، شکل گرفت. در حل حاضر ۱۴۵ نهاد بین ‌المللی و کشوری در این ائتلاف حضور دارند. در نشست رم تصمیم گرفته شد روز ۱۰ اکتبر به عنوان روز جهانی مبارزه علیه مجازات اعدام برگزیده شود. مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۷ به پیشنهاد ایتالیا مصوبه‌ ای را به تصویب رساند که در آن به کشورهای عضو توصیه می‌شود مجازات اعدام را از قوانین خود حذف کنند.

در سال ۲۰۰۸ نیز مجمع عمومی سازمان ملل بار دیگر این چنین قطعنامه‌ای را به تصویب رساند. در حال حاضر ۱۴۲ کشور این توصیه سازمان ملل متحد را پذیرفته و مجازات اعدام را از قوانین خود حذف کرده‌اند. روز جهانی مبارزه علیه اعدام فرصتی است برای روشنگری و گسترش فرهنگ علیه این مجازات غیر انسانی. پنجاه و دو کشور نیز اگرچه هنور مجازات اعدام را از قوانین خود حذف نکرده‌اند، ولی سال‌ها است یا حکم اعدام صادر نمی‌ کنند و یا اجرای این احکام را متوقف ساخته ‌اند.

٢- قوانین اعدام در ایران چیه و مبنای مجازات در قوانین ذکر شده چیست؟

اعدام در قوانین جمهوری اسلامی در بسیاری موارد منشا فقهی دارد. بخشی از احکام اعدام "حد شرعی" و برخی دیگر "تعزیر" نام دارد. در مجازات حد، کیفیت و کمیت آن توسط شرع اسلام تعیین شده و مراجع قضائی و قضات اختیاری درباره آن ندارند. بر خلاف مجازات حد برای مجازات تعزیری جزئیاتی پیش‌بینی نشده است و تعیین آن از اختیارات حکومت اسلامی است.

به عنوان مثال حکم اعدام محکومان پرونده‌های مبارزه مسلحانه بر اساس حد شرعی و حکم اعدام محکومان پرونده‌های مربوط به مواد مخدر تعزیری است. برای چهار گروه از جرائم در جمهوری اسلامی حکم اعدام صادر می‌شوند: قتل عمد، جرائم جنسی (همچون تجاوز به عنف و زنا با محارم)، ارتداد و سب نبی (دشنام به پیامبر)، و در جرائمی چون افساد فی‌الارض (که جرایم بسیاری را در بر می‌گیرد) و محاربه، که جمهوری اسلامی ایران آن را تهدید و خطری برای امنیت بقای خود تلقی می‌کند. در حال حاضر بالاترین احکام اعدام در ارتباط با قتل عمد یا قصاص نفس صادر می‌شوند. در عمل، جمهوری اسلامی مسئولیت اجرای حکم را به بازماندگان مقتول واگذار کردن و از خود سلب مسئولیت می‌کند.

٣- علیرغم ممنوعیت اجرای حکم اعدام در بسیاری از کشورهای جهان، علت اجرای اعدام های گسترده و خودسرانه در ایران چه مورادی می تواند باشد؟

از نظر قضائی به سلب حق حیات افراد از سوی حکومت، اعدام گفته می‌شود. حکم اعدام نباید بدون طی شدن روند کامل قضایی از جمله رعایت کامل آیین دادرسی کیفری و رعایت حقوق متهم صادر شود. اعدام "خودسرانه" یا "فرا قضایی" در مواردی به کار می‌ رود که حکومت بدون حکم قضایی یا بدون رعایت آیین دادرسی و تشریفات دادگاه و با خودداری از رعایت حقوق متهم از جمله حق دفاع موثر، حکم اعدام صادر یا اجرا کند.

بسیاری از احکام اعدام در جمهوری اسلامی خودسرانه هستند چون نه روند قضائی عادلانه است و نه حقوق متهم محترم شمرده می‌شود و در بسیاری موارد مبتنی بر اعترافات اجباری خود متهم است. جمهوری اسلامی از اعدام بعنوان حربه‌ ای برای ایجاد رعب و وحشت و نمایش اقتدار مصنوعی خود استفاده می‌کند. احکام اعدامی که در ماه‌های گذشته علیه معترضین خیزش‌های دی و آبان، و یا فعالان سیاسی و عقیدتی صادر شدند دقیقا در راستای ایجاد رعب و وحشت به امید خاموش کردن جنبش های اعتراضی است.

٤- تحلیل شما از فرایند و تبعات اعدام های گسترده در ایران چیست؟

اعدام‌های سیاسی گسترده در دو سال گذشته مانند اعدام رامین حسین ‌پناهی، و احکام اعدام صادر شده در ماه‌های اخیر و اجرای برخی از آنها چون حکم نوید افکاری، تغییری جدی در دیدگاه شهروندان نسبت به مجازات اعدام ایجاد کرد. موفق‌ترین حرکت جمعی ایرانی‌ها در خیابان‌های توئیتر در این سال‌ها هشتگ #اعدام_نکنید بوده است. هشتگی که در سطح جهانی در صدر توئیتر‌های روزانه قرار گرفت.

آخرین نظرسنجی‌های توئیتری (که البته باید توجه داشت از دقت زیادی برخوردار نیستند) حکایت از این دارند که حداقل نیمی از شهروندان مخالف احکام اعدام بطور کلی هستند و بسیاری نیز مخالف اعدام برای جرایم سیاسی- عقیدتی هستند.

باید در نظر داشت که در عمده کشورهایی که مجازات اعدام لغو شده است، اگر در زمان حذف این مجازات همه‌ پرسی برگزار می‌شد، این تصمیم مورد قبول اکثریت آن جامعه واقع نمی‌ شد.

٥- راه کارهای مبارزه با روند اعدام ها در ایران چیست و آیا می بایست مکانیزم این امر به درون جامعه برده شود؟

زندگی جمهوری اسلامی از همان روزهای آغازین با مجازات اعدام گره خورده است. در همان روزهای نخستین وابستگان به نظام پیشین را، پس از آنچه نام محاکمه بر آن گذاشتند و هیچ ربطی به اجرای عدالت نداشت، در پشت بام مدرسه رفاه در مقابله جوخه اعدام قرار دادند.

پس از آن شاهد اعدام‌های خودسرانه در ترکمن‌ صحرا، کوردستان و دیگر مناطق کشور بودیم. دهه ۶۰ و بویژه سال ۶۷ یادآور اعدام‌های جمعی و بدون محاکمه هستند. جمهوری اسلامی بدون اعدام حتا به عنوان رویا هم قابل تصور نیست. برای حذف مجازات اعدام باید از جمهوری اسلامی گذر کرد. البته لغو مجازات اعدام در ایران چون هر کشور دیگری محتاج کار فرهنگی گسترده نیز می‌ باشد که در آن باید احزاب، روشنفکران، هنرمندان و دیگر اقشار، هرکدام سهمی را بدوش گیرند.

ممنون از وقتی که در اختیار ما گذاشتید

سپاس از شما برای فرصتی که به من برای گفتگو در مورد مجارات غیر انسانی اعدام دادید. مجازاتی که حکومت را از مجری عدالت به یک قاتل تبدیل می کند.


297 بار دیده شده‌‌


AM:09:54:10/10/2020