نگاهی به وضعیت اقتصادی ایران در دهه نود

نگاهی به وضعیت اقتصادی ایران در دهه نود

تنظیم: گیسو یاری

وضعیت اقتصادی ایران در دهه 1390 به حدی بحرانی است که قابل مقایسه با وقایع ویرانگری همچون جنگ است.

شکل گیری همزمان رکود، تورم و تحریم در اقتصاد ایران، این کشور را به چنان وضعیت بحرانی و روبه سقوطی کشانده است که تنها جنگ 8 ساله ایران با این شرایط فعلی قابل مقایسه است.

این بحران اقتصادی چنان شدید و مهیب است که هرج و مرج طبقاتی و به هم ریختگی وحشتناکی را به بار آورده است.

میزان سقوط اقتصادی ایران در سال 1391 نزدیک به 7.5 درصد است. این عدد شدیدترین سقوط اقتصادی بعد از جنگ و ششمین رکود منفی در تارخ 50 سال گذشته است. نیم قرنی که بخش بزرگی از آن به انقلاب و جنگ گذشته و بخش دیگری به تحریم در حال گذار است.

همزمان با تحریم و رکود تجارت، بار سنگین اقتصاد ایران روی شانه‌های مسکن و ساخت‌وساز شهری سوار شد. دورانی که از پزشک و کارخانه‌دار و کاسب گرفته تا موسسات عمومی و بانک‌ها، هر کسی که امکان داشت بساز و بفروش‌ شد. جامعه‌ ایرانی در این دوران عملا به دو بخش تقسیم شد. بخشی که به برکت سود ساخت‌وساز راه صد ساله می‌رفت و بخشی که با افزایش قیمت مسکن به عنوان یک نیاز ضروری، عملا از متن زندگی شهری به بیرون پرتاب می‌شد.

همه چیز ظاهرا به دهه 1390 باز می گردد.با این تفاوت که این بار آسیب پذیری جامعه ایرانی بیشتر و دایره سقوط به مراتب عمیق ترمی شود.

در بحران اقتصادی کنونی، نه فقط نیمه آسیب‌پذیر، بلکه کل جامعه در معرض سقوط قرار گرفته‌ است. حتی خرده‌سرمایه‌دارانی که در دوره قبلی خود را به ریسمان ساخت‌وساز آویخته و بالا کشیدند، این بار چیزی برای چنگ زدن ندارد. در ماه‌های اخیر می‌توان نشانه‌های سقوط را به وضوح در حال و روز خرده‌سرمایه‌داران ایرانی در همه نقاط دنیا مشاهده کرد؛ افرادی که سال‌های گذشته را به آسانی در رفاه مطلق گذراندند، این روزها برای حفظ ارزش ‌دارایی‌های شان به در و دیوار می‌زنند و از این بازار به آن بازار سرگردانند.

اما مساله طبقات فرودست نه رفاه، بلکه غذا است. امروز بخش عظیمی از جمعیت ایران، زیر خط فقر مطلق رسما با گرسنگی و سوءتغذیه دست و پنجه نرم می‌کنند. بخش زیادی از طبقه متوسط هم در آستانه سقوط و در خطر فرو افتادن به ورطه فقر و گرسنگی قرار دارند.

آخرین برآورد "صندوق بین الملل پول" از وضعیت ایران در سال 2019 میلادی

براساس آخرین گزارشی که صندوق بین المللی پول از وضعیت اقتصادی ایران در سال 2019 میلادی در 15 اکتبرمنتشر کرده، رشد اقتصادی ایران در سال جاری منفی 9.5 درصد برآورد شده است.رقمی که در 31 سال گذشته بی سابقه بوده است. طی یک سال

یک دهم اقتصاد ایران از بین رفته است.

در سال 2018 میلادی رشد اقتصادی ایران منفی 5درصد محاسبه شده بود. با در نظر گرفتن 100 واحد اقتصاد ایران در سال 2017 میلادی، وکسر منفی 5درصد رشد سال 2018 و منفی 9.5 درصد رشد سال 2019 میلادی، اقتصاد ایران در طول دوسال 15 واحد کوچک تر شده است.

از سال 2013 میلادی و از آغاز دولت حسن روحانی تاکنون (درفاصله 6 سال) اقتصاد ایران به طور مطلق درجا زده است.

در این 6 سال جمعیت ایران از 77 میلیون نفر در سال 2013 به 83 میلیون نفر در سال 2019 رسیده است.این یعنی 8 درصد افزایش جمعیت. در نتیجه در طی 6 سال گذشته متوسط سهم هر ایرانی از اقتصاد هفت درصد کمتر شده است.

حال اگر اقتصاد ایران را با اقتصاد کل جهان مقایسه کنیم، اقتصاد جهانی با 19 درصد رشد همراه بوده است. در حالی که خالص رشد اقتصاد ایران در این مدت کمتر از 1.8 درصد بوده است.

با این مقایسه می توان به عقب ماندن ایران از قافله توسعه در دنیایی که همه کشورهای جهان در شیب افزایش رشد و توسعه در حرکتند پی برد. کشوری که جمعیت آن روز به روز در حال افزایش و اقتصاد آن در حال کوچک تر شدن است.

مقایسه ایران با کشورهای دیگر

در سطح بندی کشورها، این اعداد و ارقام در رابطه با اقتصاد ایران، بعد از لیبی و ونزوئلا سومین رکود بزرگ سقوط اقتصادی در جهان در سال 2019 میلادی است.

این در حالی است که متوسط رشد اقتصادی جهان در این سال، 3 درصد بوده است و عقب ماندن اقتصاد ایران در یک سال گذشته به نسبت جهانی 12.5 درصد بوده است.

میزان عقب افتادگی ایران به نسبت همسایگان خود نیزبه همین ترتیب است. رشد اقتصادی همسایگان ایران در سال 2019 به این ترتیب گزارش شده است:

پاکستان: مثبت 3.3 درصد

افغانستان: مثبت 3 درصد

ترکمنستان: مثبت 6.3 درصد

جمهوری آذربایجان: مثبت 2.7 درصد

ترکیه: مثبت 0.2 درصد

عراق: مثبت 3.4 درصد

عربستان سعودی: مثبت 0.2 درصد

امارات متحده عربی: مثبت 1.6 درصد

قطر: مثبت 2 درصد

کویت: مثبت 0.6 درصد

بحرین: مثبت 2 درصد

عمان: 0

چشم انداز آینده ایران از نگاه بانک جهانی

بانک جهانی در تازه ترین گزارش خود که روزهای اخیر منتشرکرده است پیش بینی کرده که ایران در سال 2019 تا 2020 برای دومین سال متوالی رکود را تجربه کند و رشد اقتصادی این کشور به منفی 8.7 درصد برسد.

نرخ تورم سالانه در این مدت 38 درصد تخمین زده شده و گفته شده است که انتظار می رود در میان مدت از حجم فعالیت های اقتصادی در ایران کاسته شود.

این گزارش البته به چشم انداز اقتصاد ایران در سال‌های آینده هم اشاره دارد؛ از جمله اینکه پیش بینی شده نرخ رشد اقتصادی ایران در دو سال آینده (2020-2022) با خروج از رکود به حدود نیم درصد برسد.

بانک جهانی در گزارش خود به پایان این معافیت‌ها به همراه سخت شدن مبادلات بانکی برای ایران و تحریم هایی درباره بخش هایی نظیر پتروشیمی، مواد معدنی و فلزات اشاره کرده است و تخمین زده تا پایان سال دوره زمانی اشاره شده(2020-2019) اقتصاد ایران در مقایسه با دو سال قبل 10 درصد کوچک تر شود.

آینده وضعیت اقتصاد در ایران

بانک جهانی چشم انداز اقتصادی ایران در میان مدت را "چالش برانگیز" خوانده است.

برای ترسیم این چشم‌انداز، میزان متوسط صادرات نفت ایران در سال 2019-2020 روزانه 500 هزار بشکه در نظر گرفته شده که به گفته این سازمان قرار است در دو سال بعدی هم به همین میزان ادامه یابد.

در گزارش این نهاد بین‌المللی نرخ تورم در دو سال آینده با کاهش نسبت به وضعیت کنونی بالای 20 درصد تخمین زده شده است.

بر همین اساس گفته شده نرخ دو رقمی تورم و کاهش شدید تولید سرانه ناخالص داخلی، تاثیر به سزایی بر دامن زدن به فقر از طرقی نظیر بازار کار و افزایش هزینه‌های زندگی خواهد داشت.

بر اساس آمارهای رسمی در ایران نرخ بیکاری در تابستان امسال که مرکز آمار اعلام کرده، بیش از 5.10 درصد است؛ که سهم جمعیت بیکار فارغ‌التحصیل از مراکز آموزش عالی از کل بیکاران در تابستان امسال 8.43 درصد بوده که از پارسال نزدیک به 5 درصد افزایش داشته است.