لە واشینگتون چ باسە؟!

لە واشینگتون چ باسە؟!

خسرەو ئەڵماسی


باس و خواسی رۆژانهی خهڵك و دهسهڵاتداران له ئهمریكا له دهوری پهتای گشتگیری كۆرۆنا خول دهخواتهوه. تا ئێستا، ژمارهی مرددووهكان سهت ههزاری تێپهڕاندووه و ژمارهی تووشبووهكان له میلیۆن و نیو زیاتره. نیزیكهی سی میلیۆن كهس، كارهكانیان له دهست داوه. زۆربهی شوێنه گشتییهكان، زانكۆ و قوتابخانهكان، بازاڕ و دووكانهكان داخراو یان نیوه-داخراون. دۆخی دهروونی خهڵك له ماڵهوه، بهرهو خراپی دهڕوات و خهڵك چیتر بهرگهی مانهوهله ماڵهوهناگرن؛ رێژهی خۆ كووشتن و كێشهی كۆمهڵایهتی و تووندوتیژی خێزانی بهرز بۆتهوه. زانیاری نادروست به شێوهیهكی بهربڵاو، تۆڕه كۆمهڵایهتییهكان و جیهانی ئۆنڵاینی تهنیوهتهوه و سهری له خهڵك و تاكی ئهمریكی شێواندووه.

له كاتێكدا، كۆمارییهكان و ئیدارهی ئێستای ئهمریكا پێداگرن له سهر ههر چی زووتر كردنهوهی وڵات و ئابووری و بازاڕهكهی، بهڵام بهرهی دێموكڕات و خهڵك و میدیای لیبڕاڵ، رای گشتی له دهرهنجامه خراپهكانی ههنگاوێكی لهو شێوهیهئاگادار دهكهنهوهو پێیان وایه دهبێت بۆچوونی زانستییانهی كارناسان و شارهزایانی بواری تهندروستی له ههنگاوێكی ئهوتۆدا رهچاو بكرێت. ئهو شارهزایانهش، باس له شهپۆلێكی دیكهی خراپتری سهرههڵدانی پهتاكه لهپاییز و زستانی ئهمساڵدا دهكهن و پێیان وایه كردنهوهی بازاڕ و سووككردن و لابردنی رێنماییهكان دهبێت ههنگاو به ههنگاو و بهڕهچاوكردنی پێشنیاره زانستییهكانی كهرتی تهندروستی، جێبهجێ بكرێت.

له ههمانكاتدا، ههواڵهكان باس له ئهگهری دۆزینهوهی دهرمان و ڤاكسهنی كاریگهر بۆ پهتاكه دهكهن. ئهگهر چی ژمارهیهكی زۆر دامهزراوهی توێژینهوهیی و زانكۆ له ناوخۆ و دهرهوهی ئهمریكا و به فاندی ئهمریكا سهرقاڵی توێژینهوهو دۆزینهوهی دهرمان و ڤاكسهنی تایبهت به نهخۆشییهكهن، ههواڵه دزهپێكراوه نافهرمییهكان باس لهوهدهكهن كه ههندێك لهو پرۆژانه ههنگاوی ئهرێنی باشیان بڕیوه و دهرهنجامهكان تا ئێستا دڵخۆشكهرن. تهنانهت له سهرهتای ئهم مانگهدا، دامهزراوهی دهرمان و خۆراك، رێگهی به بهكارهێنانی كوتوپڕی دهرمانی رێمدیسڤیهردا كه لهتاقیگهكاندا، دهرهنجامی باشی ههبووه و ماوهی چارهسهركردن كهم دهكاتهوه. ئهو دهرمانه تا وهرگرتنی مۆڵهتی پهسندكردن، چهند قۆناغێكی دیكهی ماوه، بهڵام ئهنجامه سهرهتاییهكان، ئهرێنی و دڵخۆشكهرن. به ههمان شێوه، كار بۆ دۆزینهوهی ڤاكسهن بهردهوامه و دهرهنجامه سهرهتاییهكانی تاقیكردنهوهلهو بارهیهوهش، مژدهبهخشن. به پێی لێدوانی كاربهدهستانی پلهبهرزی كهرتی تهندروستی ئهمریكا، پێدهچێت تا كۆتایی ئهمساڵ یان سهرهتای ساڵی داهاتوو، ڤاكسهنهكهله بازاڕ بهردهست بێت.

سهرقاڵبوون به ناوخۆی ئهمریكا، كاربهدهستانی ئهمریكی له رووداوه نێودهوڵهتییهكان دانهبڕیوه و وهزارهتی دهرهوهی ئهمریكا، پێشوازی له دهستبهكاربوونی سهرۆكوهزیرانی نوێی عێراق كردووه و هیوای سهركهوتنی بۆ خواستووه له دابینكردنی سهروهری و سهقامگیری و ئاوهدانی بۆ وڵاتهكهی. له ههمانكاتدا، گووشار و ههڕهشه و زمانی زبر دژ به رێژیمی كۆماری ئیسلامی بهردهوامه. له دیمانهیهكدا، سهرۆكی ئهمریكا ئاشكرای كرد كه فرمانی به وهزارهتی بهرگری و هێزه سهربازییهكانی ئهمریكا كردووه ههر بهلهمێكی سهر به رێژیمی ئێران له كهنداو و ئاوه نێودهوڵهتییهكان، سهرئێشه بۆ هێزهكانی ئهمریكا دروست بكات یان سهركێشی بكات، لێی بدهن. له ههنگاوێكی دیكهدا، وهزارهتی دهرهوهی ئهمریكا، پۆستهر و تویتێكی رێبهری كۆماری ئیسلامی ئێرانی له سهر ئیسرائیل، كه وهبیرهێنهری زمانی نازییهكان بوو، سهركۆنه كرد و ماوهی بهخشینهكانی بهرنامهی ناوكی ئێرانی درێژ نهكردهوهو مۆڵهتی شهست رۆژی به كۆمپانیا بیانییهكان داوه، كارهكانیان به كۆتایی بگهیهنن و هاوكارییهكانیان لهگهڵ رێژیمی ئێران رابگرن. بهم ههنگاوه، پێدهچێت رێژیمی رادیكاڵ و تۆتالیتهری ئێران، دژكردهوهی گهمژانه و نهرێنی ههبێت و له ئهنجامدا، ههڵوێستی ئهورووپییهكان له ئهمریكا نیزیك بكاتهوهو پێگهی كۆماری ئیسلامی چهند ئهوهندهی دیكه لاواز و گۆشهگیر بكات.

ههڵوێستی ویلایهتهیهكگرتووهكان لهم مانگهدا، له زاری چهند بهرپرسێكی باڵای وڵات دووپاته كرایهوهو وێڕای لهقاودانی گهندهڵی و تاوانهكانی چهندین كاربهدهستی رێژیمی ئێران، روو بهخهڵكی ئێران لێدوانیان داوه و پێیان وایه خهڵكی ئێران شایانی حكومهتێكی باشترن و بڕوایان وایه ئهم حكومهته نوێنهرایهتی زۆرینهی خهڵكی ئێران و بههاكانیان ناكات. پێدهچێت ویلایهتهیهكگرتووهكان، خوازیاری ئاڵوگۆڕێكی ئاشتیانهی حكومهت بێت كه لهناوخۆی ئێرانهوهو به هۆی خهڵكی ئێران خۆیهوهبێته ئاراوه. ههڵوێستێكی ئهوتۆ، گرینگی دروستبوونی هێزێكی سهركردایهتی دێموكڕاتیك دهخاته پێش چاو كه یهكگرتوو و یهكههڵوێست، بۆ رێبهرایهتیكردنی خهڵكی ناڕازی ئێران بهرهو سیستهمێكی دێموكڕاتیك، ههوڵ بدهن. هێزه كوردییهكان دهتوانن له بونیادنانی هێزێكی لهو شێوهیه، رۆڵی سهرهكی بگێڕن، بهڵام پێشتر پێویسته گوتار و هێزهكانی خۆیان یهك بخهن و ههندێك ئاڵوگۆڕی پێویست له بۆچوون و بهرنامه و شێوهی كاریان بهێننه ئاراوه و ئینجا دواتر له دهركهی ماڵه دراوسێكانیان له نهتهوهكانی دیكه بدهن.